Artikel 134 Sr: Verspreiden van een aanbod tot hulp bij misdrijven

Deze bepaling is de verspreidingsvariant van artikel 133 Sr. Strafbaar is wie een geschrift of afbeelding waarin wordt aangeboden inlichtingen, gelegenheid of middelen te verschaffen voor een strafbaar feit, verspreidt, openlijk toont of aanplakt, of met dat doel op voorraad houdt. Het tweede lid stelt dezelfde straf op het openlijk laten horen van de inhoud van zo'n geschrift. De wet noemt gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de tweede categorie.

De gedragingen

• Verspreiden. Het materiaal onder anderen brengen, op papier of digitaal.
• Openlijk tentoonstellen of aanslaan. Het zichtbaar maken of ophangen op een plaats waar publiek erbij kan.
• In voorraad hebben. Alleen strafbaar als dat gebeurt met het oog op verspreiding of openbaarmaking. Wie het materiaal enkel voor zichzelf heeft, valt hier niet onder.

- Ten gehore brengen. Het voorlezen of laten beluisteren van de inhoud, geregeld in het tweede lid.

Weten of ernstige reden hebben te vermoeden

De verspreider hoeft niet zeker te weten wat er in het materiaal staat. Voldoende is dat hij ernstige reden had te vermoeden dat er zo'n aanbod in voorkomt. Dat is een tussenvorm: geen vol opzet, maar ook niet zomaar onoplettendheid. Er moeten concrete aanwijzingen zijn geweest die iemand hadden moeten doen kijken naar wat hij verspreidde. Een bezorger die zonder enige aanleiding tot twijfel een pakket aflevert, voldoet daar niet aan.

Waarom de straf zo laag is

Drie maanden gevangenisstraf of een geldboete van de tweede categorie is een van de lichtere maxima van het wetboek. Dat past bij de plaats van dit feit in de keten: de verspreider is niet degene die het aanbod doet en zeker niet degene die het misdrijf pleegt. Het maximum ligt dan ook lager dan bij het aanbod zelf in artikel 133 Sr, en aanzienlijk lager dan bij het verspreiden van opruiend materiaal in artikel 132 Sr. De wetgever weegt hier hoe dicht iemand bij het eigenlijke gevaar staat.

Afbakening

Wie zelf in het openbaar de hulp aanbiedt, valt onder artikel 133 Sr. Gaat het niet om een aanbod maar om een oproep tot het plegen van een feit, dan is er sprake van opruiing volgens artikel 131 Sr en van verspreiding daarvan volgens artikel 132 Sr. Ziet het aanbod op terroristische misdrijven, dan komt het veel zwaardere artikel 134a Sr in beeld. Levert het verspreide materiaal daarnaast een discriminerende uitlating op, dan geldt artikel 137e Sr.

In de praktijk

In de digitale werkelijkheid gaat het meestal om het doorplaatsen of delen van een bericht van een ander. De vraag is dan of u wist of had moeten vermoeden waar het over ging, en of u het materiaal werkelijk verder heeft gebracht. Dat u zelf niet de bedoeling had iemand aan hulp bij een misdrijf te helpen, is op zichzelf geen verweer: die bedoeling is geen vereiste. Plaatst u het bericht met een duidelijke afkeuring of in een journalistieke of onderzoekende context, dan kan dat meewegen, maar het is geen vanzelfsprekende vrijbrief; leg die context dan ook vast. Wie als verdachte wordt gehoord, kan zich laten bijstaan door een advocaat, ook bij een licht feit: een veroordeling komt in de justitiële documentatie terecht.