- Hij die een geschrift of afbeelding waarin tot enig strafbaar feit of tot gewelddadig optreden tegen het openbaar gezag wordt opgeruid, verspreidt, openlijk tentoonstelt of aanslaat of, om verspreid, openlijk tentoongesteld of aangeslagen te worden, in voorraad heeft, wordt, indien hij weet of ernstige reden heeft te vermoeden dat in het geschrift of de afbeelding zodanige opruiing voorkomt, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of geldboete van de vijfde categorie.
- Met dezelfde straf wordt gestraft hij die, met gelijke wetenschap of een gelijke reden tot vermoeden, de inhoud van een zodanig geschrift openlijk ten gehore brengt.
- Indien het strafbare feit waartoe bij geschrift of afbeelding wordt opgeruid een terroristisch misdrijf dan wel een misdrijf ter voorbereiding of vergemakkelijking van een terroristisch misdrijf inhoudt, wordt de gevangenisstraf, gesteld op het in het eerste lid omschreven feit, met een derde verhoogd.
Artikel 132 Sr: Verspreiden van opruiend materiaal
Verspreiden van opruiend materiaal
Wettekst
Toelichting
Waar artikel 131 Sr de opruier zelf treft, richt deze bepaling zich op degene die opruiend materiaal van een ander onder de mensen brengt. Strafbaar is het verspreiden, openlijk tonen of aanplakken van een geschrift of afbeelding waarin wordt opgeruid, en ook het in voorraad hebben ervan met dat doel. Het tweede lid stelt daarnaast strafbaar wie de inhoud van zo'n geschrift in het openbaar voorleest of laat horen. De wet noemt gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of een geldboete van de vijfde categorie; bij opruiing tot een terroristisch misdrijf of tot een misdrijf ter voorbereiding daarvan wordt de gevangenisstraf met een derde verhoogd.
Wat er strafbaar is gesteld
- Verspreiden. Het materiaal onder anderen brengen, in welke vorm dan ook. Er moeten meerdere exemplaren of ontvangers in het spel zijn; ook doorgeven binnen een besloten kring kan verspreiden zijn.
- Openlijk tonen of aanplakken. Het zichtbaar maken op een plaats waar het publiek het kan zien.
- In voorraad hebben. Alleen strafbaar als dat gebeurt met het oog op verspreiding of openbaarmaking; het enkele bezit voor jezelf valt er niet onder.
- Ten gehore brengen. Het voorlezen of laten horen van de inhoud in het openbaar, geregeld in het tweede lid.
Weten of ernstige reden hebben te vermoeden
Dit is het scharnierpunt van het artikel. De verspreider hoeft niet zeker te weten dat het materiaal opruiend is; genoeg is dat hij ernstige reden had dat te vermoeden. Dat is een lichtere eis dan opzet en zwaarder dan gewone onvoorzichtigheid: er moeten concrete aanwijzingen zijn geweest die iemand tot nader onderzoek hadden moeten brengen. Wie een pakket folders bezorgt zonder enige aanleiding om aan de inhoud te twijfelen, voldoet daar niet aan; wie een oproep doorstuurt waarvan de strekking meteen duidelijk is, wel.
Waarom het maximum lager ligt dan bij opruiing
Drie jaren tegenover vijf jaren bij artikel 131 Sr: de wetgever ziet de verspreider als een schakel en niet als de bron. Toch is de geldboetecategorie hier juist hoger, wat past bij verspreiding op grote schaal en bij daders die dat bedrijfsmatig doen. De rechter kiest tussen beide sancties of legt ze in combinatie op, binnen de grenzen die de wet stelt.
Afbakening
Wie zelf de opruiende tekst schrijft of uitspreekt, valt onder artikel 131 Sr; wie hem verder brengt, onder deze bepaling. Gaat het niet om opruiing maar om het aanbieden van hulp bij een strafbaar feit, dan gelden de artikelen 133 en 134 Sr. Materiaal dat groepen beledigt of tot haat aanzet, wordt beheerst door de artikelen 137c tot en met 137e Sr, met een eigen verspreidingsbepaling.
In de praktijk
Online verspreiding is de gewone verschijningsvorm geworden. Het doorsturen, delen of opnieuw plaatsen van een oproep kan onder deze bepaling vallen, ook als de tekst niet van u is. Dat u er zelf niemand mee wilde aanzetten, helpt u op zichzelf niet: het artikel vraagt niet naar uw eigen motief. Beslissend is dat u de inhoud bewust verder brengt terwijl u weet of ernstige reden heeft te vermoeden dat die opruiend is. Plaatst u het bericht met een duidelijke afkeuring of in een journalistieke of onderzoekende context, dan kan dat meewegen, maar het is geen vanzelfsprekende vrijbrief. Bewaar in dat geval hoe u het bericht precies heeft geplaatst, en bespreek de zaak met een advocaat voordat u in het verhoor uitleg gaat geven.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welk openbaar gezag beschermt het verspreiden van opruiend materiaal?
De Hoge Raad beslist dat met 'het openbaar gezag' in de opruiingsbepaling het Nederlandse openbaar gezag is bedoeld. Dat het hof vaststelde dat de opruiing zich mede tegen een ander dan het Nederlandse gezag richtte, staat er niet aan in de weg dat daardoor het Nederlandse openbaar gezag in gevaar wordt gebracht. Het hof had die maatstaf dus niet miskend.
-
Moet waarschijnlijk zijn dat het feit werkelijk gebeurt?
De Hoge Raad verwerpt de opvatting dat voor een veroordeling wegens het verspreiden of in voorraad hebben van een opruiend geschrift moet vaststaan dat redelijkerwijs waarschijnlijk is te achten dat het strafbare feit of het gewelddadig optreden waartoe wordt opgeruid daadwerkelijk zal plaatsvinden. Die eis is onjuist. Het beroep is alleen gegrond voor zover het hof een te lange proeftijd had vastgesteld; die misslag heeft de Hoge Raad zelf hersteld.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.