Artikel 209 Sr: Uitgeven en voorhanden hebben van vals geld

Artikel 209 Sr richt zich op de verspreiding van vals geld. Strafbaar is wie nagemaakte of vervalste munten of biljetten als echt uitgeeft terwijl hij ze zelf heeft gemaakt of terwijl hij bij ontvangst al wist dat ze vals waren. Daarnaast is strafbaar wie zulk geld met het oogmerk van uitgifte ontvangt, zich verschaft, in voorraad heeft, vervoert, invoert, doorvoert of uitvoert. De bepaling sluit daarmee aan op artikel 208 Sr, dat het maken zelf strafbaar stelt: samen dekken zij de hele keten.

De twee groepen daders

• Wie zelf heeft nagemaakt of vervalst — de maker die zijn eigen product in het verkeer brengt. Voor hem geldt zowel artikel 208 Sr als artikel 209 Sr.

- Wie bij ontvangst wist dat het vals was — degene die het geld met die wetenschap heeft aangenomen. Dat moment is beslissend: de wetenschap moet er zijn geweest toen hij het geld kreeg.

Uitgeven en de voorbereidende handelingen

De bepaling kent twee soorten gedragingen. De eerste is het uitgeven zelf: het geld daadwerkelijk als echt in het verkeer brengen. De tweede groep bestaat uit handelingen die daaraan voorafgaan: ontvangen, zich verschaffen, in voorraad hebben, vervoeren, invoeren, doorvoeren of uitvoeren. Die zijn alleen strafbaar als zij plaatsvinden met het oogmerk het geld als echt uit te geven of te laten uitgeven. Het loutere bezit van vals geld zonder dat oogmerk valt dus niet onder deze bepaling; wel kan er dan aanleiding zijn het geld in beslag te nemen.

Het oogmerk is in de praktijk het strijdpunt. Uit de hoeveelheid, de wijze van bewaren en het verband met andere personen kan de rechter afleiden dat het geld bestemd was om te worden uitgegeven. Iemand die één biljet in zijn portemonnee heeft, verkeert in een heel andere positie dan iemand die een gesorteerde partij vervoert.

De straf

Het maximum is gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren of een geldboete van de vijfde categorie, gelijk aan dat van artikel 208 Sr. De wetgever ziet het verspreiden dus als even ernstig als het maken; zonder verspreiding heeft namaken immers geen zin. Artikel 215 Sr geeft de rechter bij een veroordeling bovendien de mogelijkheid iemand te ontzetten uit de rechten die artikel 28 Sr, eerste lid, onder 1°, 2° en 4°, noemt.

Afbakening

Het verschil met artikel 213 Sr is de wetenschap op het ontvangstmoment. Wie vals geld te goeder trouw ontvangt en pas daarna merkt dat het niet deugt, valt niet onder artikel 209 Sr; geeft hij het toch uit, dan geldt artikel 213 Sr met een lager maximum. Wie het geld heeft gemaakt, valt onder artikel 208 Sr. Gaat het om echt geld dat nog niet rechtmatig in omloop is gebracht, dan geldt artikel 210 Sr. Het voorhanden hebben van materiaal dat voor het namaken is bestemd, is strafbaar gesteld in artikel 214 Sr. Wordt met vals geld iets gekocht, dan kan daarnaast oplichting in de zin van artikel 326 Sr aan de orde zijn.

Een voorbeeld: iemand krijgt een partij biljetten aangeboden met de mededeling dat ze niet echt zijn, neemt die aan en bewaart ze om er later mee te betalen. Ook als hij nog niets heeft uitgegeven, kan hij onder artikel 209 Sr vallen, omdat het voorhanden hebben met dat oogmerk al strafbaar is.

In de praktijk

Merkt u bij het afrekenen dat u vals geld hebt ontvangen, geef het dan niet door maar lever het in bij de politie of uw bank. Doorgeven is juist de gedraging die strafbaar is; het verlies is vervelend, maar het alternatief is een strafzaak. Ondernemers doen er goed aan personeel te instrueren hoe biljetten te controleren en wat te doen bij twijfel: het biljet apart houden, geen discussie op de werkvloer voeren en melding maken.