- Een taakstraf wordt niet opgelegd in geval van veroordeling voor: a. een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van zes jaren of meer is gesteld en dat een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer ten gevolge heeft gehad; b. een van de misdrijven omschreven in de artikelen 181, 252 en 253.
- Een taakstraf wordt voorts niet opgelegd in geval van veroordeling voor een misdrijf indien: 1° aan de veroordeelde in de vijf jaren voorafgaand aan het door hem begane feit wegens een soortgelijk misdrijf een taakstraf is opgelegd, en 2° de veroordeelde deze taakstraf heeft verricht dan wel op grond van artikel 6:3:3 van het Wetboek van Strafvordering de tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis is bevolen.
- Van het eerste en tweede lid kan worden afgeweken indien naast de taakstraf een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf of vrijheidsbenemende maatregel wordt opgelegd.
←
Terug 21 · Hoe de duur van een vrijheidsstraf wordt uitgedrukt
Verder 22c · De taakstraf en haar maximale duur
→
Artikel 22b Sr: Het taakstrafverbod bij ernstige misdrijven
Het taakstrafverbod bij ernstige misdrijven
Wettekst
Toelichting
De rechter mag bij veel feiten kiezen voor een taakstraf, maar niet altijd. Dit artikel verbiedt de taakstraf in twee groepen zaken: bij ernstige misdrijven waarbij een ernstige inbreuk is gemaakt op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer, en bij iemand die kort daarvoor al eens een taakstraf voor een soortgelijk misdrijf heeft gehad. De achtergrond is dat de wetgever een taakstraf in die gevallen te licht vond als enige reactie.
Wanneer een taakstraf is uitgesloten
Het eerste lid noemt twee gevallen. Het eerste stelt twee eisen die allebei vervuld moeten zijn: op het misdrijf staat naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van zes jaar of meer, én het feit heeft een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer tot gevolg gehad. Alleen een hoog strafmaximum is dus niet genoeg. Voor dat maximum gaat het om wat de wet op het misdrijf zelf stelt; de verlaging bij poging of medeplichtigheid blijft buiten beschouwing. Of er letsel is, is daarbij niet doorslaggevend. Een seksueel misdrijf kan het lichaam van het slachtoffer ernstig raken zonder dat er iets zichtbaar is, en omgekeerd valt niet elke vechtpartij met verwondingen onder het verbod. Voor deze toets telt alleen de lichamelijke kant; hoe zwaar het slachtoffer psychisch is getroffen, speelt wel mee bij de strafmaat, maar niet bij de vraag of het verbod geldt. Daarnaast wijst de wet drie misdrijven met naam en nummer aan, in de artikelen 181, 252 en 253 Sr; daarvoor geldt het verbod ongeacht de gevolgen voor het slachtoffer.
Het tweede lid ziet op herhaling. Een taakstraf is uitgesloten als de veroordeelde in de vijf jaar voor het nieuwe feit al eens een taakstraf kreeg voor een soortgelijk misdrijf, en hij die taakstraf heeft verricht of de tenuitvoerlegging van de vervangende hechtenis is bevolen op grond van artikel 6:3:3 Sv. Dat die vervangende hechtenis ook werkelijk is uitgezeten, eist de wet niet; het bevel daartoe is genoeg. Een eerdere taakstraf die nog loopt en waarover nog niets is beslist, brengt het verbod dus niet in werking.
De uitzondering van het derde lid
Het verbod is niet absoluut. Legt de rechter naast de taakstraf ook een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf of een vrijheidsbenemende maatregel op, dan mag hij van beide leden afwijken. Dat maakt combinaties mogelijk waarbij iemand zowel vastzit als daarna onbetaald werk verricht.
- Wat wél mag. Een gevangenisstraf van enige duur, gecombineerd met een taakstraf.
- Wat niet mag. Uitsluitend een taakstraf, eventueel met een geldboete of een voorwaardelijke straf erbij, in de gevallen van het eerste en tweede lid.
- Waarom dat verschil. De wetgever wilde voorkomen dat op zeer ernstige feiten alleen werkstraf volgt, maar niet dat de taakstraf als nuttig onderdeel van een gecombineerde straf verdwijnt.
Maakt de rechter van deze uitzondering gebruik, dan moet hij in het vonnis uitleggen waarom.
Hoe het uitpakt
Het artikel neemt de rechter niet zijn hele vrijheid af. Hij bepaalt zelf of het bewezen feit een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit heeft opgeleverd, en dat oordeel hangt af van wat het slachtoffer werkelijk is overkomen. Valt het feit buiten het verbod, dan gelden gewoon de normale regels over de taakstraf: artikel 22c Sr over de inhoud en de duur, en artikel 22d Sr over de vervangende hechtenis.
Een verdachte kan het verbod ook niet omzeilen door een lichter feit te laten tenlasteleggen: bepalend is het misdrijf waarvoor hij wordt veroordeeld, met het strafmaximum dat de wet daarop stelt. Het verbod geldt bovendien niet alleen voor de rechter, maar ook voor het openbaar ministerie als het een taakstraf oplegt bij strafbeschikking.
In de praktijk
Voor de verdediging betekent dit artikel dat het strafmaximum van het bewezen feit en de ernst van de inbreuk op het lichaam van het slachtoffer al vroeg in de zaak van belang zijn: zij bepalen of een taakstraf überhaupt nog tot de mogelijkheden hoort. Is dat niet zo, dan verschuift de discussie naar de vraag hoe kort de vrijheidsstraf kan blijven en welk deel daarvan voorwaardelijk kan zijn. Voor slachtoffers is het goed te weten dat de wet bij een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit een kale werkstraf uitsluit; wat zij over de gevolgen van het feit naar voren brengen, kan voor die beoordeling van belang zijn.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Geldt het taakstrafverbod ook voor feiten van voor 2012?
De Hoge Raad oordeelt dat het taakstrafverbod niet mag worden toegepast op feiten die zijn begaan voor de inwerkingtreding van de wet op 3 januari 2012: die wet bevat zelf een overgangsbepaling die dat uitsluit. Het hof had daarom ten onrechte aangenomen dat het geen taakstraf kon opleggen voor een mishandeling van mei 2011. De strafoplegging wordt vernietigd en de zaak gaat op dat punt terug naar het hof.
-
Wanneer is er een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit?
De Hoge Raad legt artikel 22b lid 1 onder a zo uit dat een taakstraf alleen is uitgesloten als daadwerkelijk een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit van het slachtoffer is gemaakt; of dat zo is, hangt af van de omstandigheden van het geval. Het strafmaximum van zes jaar alleen is dus niet beslissend. In deze zaak slaagt de klacht over de motivering niet, omdat het hof de keuze voor een gevangenisstraf ook heeft gebaseerd op de ernst van de feiten. Het beroep wordt verworpen.
-
Wanneer sluit een eerdere taakstraf een nieuwe taakstraf uit?
De Hoge Raad legt het taakstrafverbod bij herhaling zo uit dat een taakstraf alleen is uitgesloten als in de vijf jaren voor het nieuwe feit voor een soortgelijk misdrijf een taakstraf is opgelegd en die taakstraf ook daadwerkelijk is verricht of de vervangende hechtenis is bevolen. Daaruit volgt dat de eerdere uitspraak al onherroepelijk moest zijn toen het nieuwe feit werd begaan. Omdat de eerdere veroordeling hier pas later onherroepelijk werd, was het oordeel van het hof onjuist en wordt de strafoplegging vernietigd.
-
Wat is een soortgelijk misdrijf bij het taakstrafverbod?
De Hoge Raad oordeelt dat onder soortgelijke misdrijven niet alleen vallen de misdrijven die de wet uitdrukkelijk als soortgelijk aanmerkt, maar ook misdrijven die gelet op hun plaats in het stelsel van de strafwet en op het belang dat de wetgever met de strafbaarstelling wil beschermen tot dezelfde categorie behoren. Daarom kon het hof schuldheling soortgelijk achten aan een eerdere diefstal: beide strafbaarstellingen beschermen mede het vermogen van de rechthebbende. Het beroep wordt verworpen.
-
Mag een taakstraf naast een gevangenisstraf van een dag?
De Hoge Raad overweegt dat de uitzondering op het taakstrafverbod een taakstraf toestaat als daarnaast een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf wordt opgelegd, en dat die combinatie op grond van artikel 9 lid 4 mogelijk is zolang het onvoorwaardelijk uit te voeren deel van de gevangenisstraf niet meer dan zes maanden bedraagt. De wet eist niet dat die gevangenisstraf een substantiele duur heeft; een taakstraf naast een gevangenisstraf van een dag mag dus. Het beroep van het openbaar ministerie wordt verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.