- Bij veroordeling wegens een der in deze titel omschreven misdrijven, kan de rechter de openbaarmaking van zijn uitspraak gelasten en de schuldige worden ontzet van de uitoefening van het beroep waarin hij het misdrijf begaan heeft.
- Bij veroordeling wegens een der in de artikelen 326, 328, 331 en 332 omschreven misdrijven kan ontzetting van de in artikel 28, eerste lid, onder 1°, 2° en 4°, vermelde rechten worden uitgesproken.
←
Terug 338 · Bedrog binnen de familiekring
Verder 340 · Buitensporige uitgaven voor een faillissement
→
Artikel 339 Sr: Bijkomende straffen bij bedrog
Bijkomende straffen bij bedrog
Wettekst
Toelichting
Een bijkomende straf kan de rechter alleen opleggen wanneer de wet dat bij het betrokken delict toestaat; hij kan haar dan uitspreken naast een gevangenisstraf, taakstraf of geldboete, maar zo nodig ook zonder zo'n hoofdstraf. Artikel 339 Sr opent die mogelijkheid voor de misdrijven uit de titel over bedrog. Het eerste lid geldt voor alle misdrijven van die titel; het tweede lid voegt daar voor enkele zware bedrogsdelicten nog een mogelijkheid aan toe.
Openbaarmaking van de uitspraak
De rechter kan bepalen dat zijn uitspraak wordt bekendgemaakt. Bij bedrog heeft dat een eigen logica: veel van deze delicten worden gepleegd door mensen die van vertrouwen leven, en de markt heeft er belang bij te weten wie dat vertrouwen heeft geschonden. Tegelijk raakt deze straf iemand langdurig, ook nadat de hoofdstraf is uitgezeten, en daarom wordt zij niet lichtvaardig opgelegd.
Ontzetting uit het beroep
Het eerste lid maakt ook mogelijk dat de veroordeelde wordt ontzet uit de uitoefening van het beroep waarin hij het misdrijf beging. De koppeling aan dat beroep is een harde voorwaarde: er moet verband zijn tussen de functie en het feit. Wie als tussenpersoon, handelaar of adviseur bedrog pleegde, kan uit die rol worden gehaald; wie iets deed dat losstaat van zijn werk, niet.
De ontzetting van rechten in het tweede lid
Het tweede lid geldt alleen bij een veroordeling wegens oplichting volgens artikel 326 Sr, verzekeringsfraude met brand of vernieling volgens artikel 328 Sr, bouwbedrog volgens artikel 331 Sr en bedrog bij leveringen aan de krijgsmacht volgens artikel 332 Sr. Bij die misdrijven kan de rechter ook de rechten ontnemen die artikel 28 Sr noemt onder 1°, 2° en 4°: kort gezegd het bekleden van ambten of van bepaalde ambten, het dienen bij de gewapende macht, en het optreden als raadsman of gerechtelijk bewindvoerder. Het gaat om posities waarin vertrouwen en integriteit de kern vormen.
Hoe dit in een strafzaak loopt
- De officier van justitie vordert — bijkomende straffen komen doorgaans aan de orde doordat de officier ze eist; de verdediging kan daar verweer tegen voeren.
- De rechter kan, hij moet niet — de wet geeft een bevoegdheid. De rechter weegt de ernst van het feit, de rol van het beroep daarin en de gevolgen voor de veroordeelde.
- Motivering — omdat vooral een beroepsverbod diep ingrijpt in iemands bestaansmogelijkheden, wordt van de rechter verwacht dat hij uitlegt waarom hij het nodig vindt.
Afbakening
Een ontzetting is een straf en staat los van maatregelen die een toezichthouder of beroepsorganisatie zelf kan nemen, zoals doorhaling in een register of een tuchtrechtelijke schorsing; die trajecten lopen naast de strafzaak. Ook los daarvan staan de ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel en de schadevergoeding aan benadeelden: die zien op het geld, niet op de positie van de veroordeelde. Vergelijkbare schakelbepalingen bestaan bij andere vermogensdelicten, zoals artikel 325 Sr bij verduistering.
In de praktijk
Voor wie zijn inkomen verdient in een vertrouwensfunctie is dit artikel vaak ingrijpender dan de hoofdstraf. Bespreek dit punt vroeg met een advocaat en breng in kaart welke maatregelen al zijn genomen, bijvoorbeeld terugbetaling of het beëindigen van de betrokken werkzaamheden. Voor benadeelden is het goed te weten dat een beroepsverbod hun schade niet vergoedt; daarvoor moeten zij zich in de strafzaak voegen als benadeelde partij of naar de civiele rechter.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Van welk beroep mag de rechter iemand ontzetten?
De Hoge Raad oordeelt dat een ontzetting uit een beroep moet gaan over een beroep dat voldoende verband houdt met het beroep waarin het misdrijf is begaan. Het beroep van bestuurder van een rechtspersoon kon dat verband hebben met de exploitatie van een onderneming waarin de feiten waren gepleegd. Feitelijk leidinggeven aan een rechtspersoon is echter geen voldoende bepaald beroep en kan daarom niet als zodanig worden ontzegd. De Hoge Raad vernietigt de bijkomende straf voor zover die verder reikt dan het beroep van bestuurder.
-
Is ondernemer een voldoende bepaald beroep voor ontzetting?
De Hoge Raad herhaalt dat ontzetting alleen mogelijk is uit een beroep dat voldoende verband houdt met het beroep waarin het misdrijf is begaan. Een ontzetting uit het beroep van ondernemer, binnen of buiten rechtspersoonlijkheid, is zonder nadere omschrijving te onbepaald en kan daarom niet worden opgelegd. De Hoge Raad vernietigt de bijkomende straf voor zover die verder reikt dan het beroep van bestuurder van een rechtspersoon.
-
Hoe ver gaat de last tot openbaarmaking van de uitspraak?
De Hoge Raad oordeelt dat de rechter die de openbaarmaking van zijn uitspraak gelast, daarbij geen andere gegevens in de uitspraak of een bijlage mag opnemen dan de gegevens die daarin volgens de wet horen. Hij mag wel bepalen dat niet de volledige tekst wordt gepubliceerd, maar bijvoorbeeld een deel of een samenvatting. Het hof had daarom niet mogen bepalen dat ook een recente foto van de verdachte zou worden gepubliceerd. De Hoge Raad vernietigt dat onderdeel van de uitspraak en verwerpt het beroep voor het overige.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.