- Ter bescherming van de veiligheid van anderen, dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen kan de rechter, ambtshalve of op vordering van het openbaar ministerie, een verdachte een maatregel strekkende tot gedragsbeïnvloeding of vrijheidsbeperking opleggen indien die verdachte bij die rechterlijke uitspraak: a. ter beschikking wordt gesteld als bedoeld in de artikelen 37a, 37b of 38; b. wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf, of een gevangenisstraf waarvan een gedeelte niet zal worden ten uitvoer gelegd, wegens een misdrijf dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van een of meer personen en waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van vier jaren of meer is gesteld; c. wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf, of een gevangenisstraf waarvan een gedeelte niet zal worden ten uitvoer gelegd, wegens een terroristisch misdrijf of een misdrijf ter voorbereiding of vergemakkelijking van een terroristisch misdrijf dan wel een misdrijf als omschreven in de artikelen 251 tot en met 253, 273f, 317, eerste lid.
- Bij de vordering tot oplegging van de maatregel legt de officier van justitie een recent opgemaakt, met redenen omkleed en ondertekend advies over van een reclasseringsinstelling.
←
Terug 38w · Vervangende hechtenis bij een vrijheidsbeperkende maatregel
Verder 39 · Ontoerekenbaarheid door een psychische stoornis
→
Artikel 38z Sr: Langdurige gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking
Langdurige gedragsbeïnvloeding en vrijheidsbeperking
Wettekst
Toelichting
Bij sommige veroordeelden houdt het risico niet op wanneer de straf of de behandeling is afgelopen. Voor die gevallen bestaat de maatregel tot gedragsbeïnvloeding of vrijheidsbeperking, in de praktijk langdurig toezicht genoemd. De rechter kan haar bij de uitspraak opleggen, uit zichzelf of op vordering van het openbaar ministerie, ter bescherming van de veiligheid van anderen of van de algemene veiligheid van personen of goederen.
Wie ervoor in aanmerking komt
- Ter beschikking gestelden. Wie tbs krijgt opgelegd, in de vorm van artikel 37a Sr, artikel 37b Sr of artikel 38 Sr.
- Zware geweldszaken. Wie wordt veroordeeld tot een gevangenisstraf, ook wanneer een deel daarvan niet ten uitvoer wordt gelegd, wegens een misdrijf dat gericht is tegen het lichaam van een of meer personen of daarvoor gevaar oplevert, en waarop naar de wettelijke omschrijving vier jaar gevangenisstraf of meer staat.
- Terrorisme en enkele met name genoemde misdrijven. Wie een gevangenisstraf krijgt wegens een terroristisch misdrijf of een misdrijf ter voorbereiding of vergemakkelijking daarvan, of wegens een van de misdrijven die het artikel uitdrukkelijk noemt, waaronder mensenhandel uit artikel 273f Sr en afpersing uit artikel 317 Sr, eerste lid.
Wat de maatregel doet
De maatregel maakt het mogelijk om na afloop van de straf of de behandeling toezicht en gedragsvoorwaarden te laten doorlopen. Dat kan gaan om begeleiding door de reclassering, om verplichtingen over behandeling of over verblijf, en om verboden zoals een gebieds- of contactverbod. Zo ontstaat een overgang met begeleiding, in plaats van een abrupte terugkeer zonder enig kader.
Kenmerkend is dat de rechter de maatregel al bij de uitspraak oplegt, terwijl pas veel later blijkt of en hoe zij nodig is. De inhoud en de duur ervan worden daarom in een latere fase ingevuld en getoetst; de wet regelt dat verder in de artikelen 6:6:23a tot en met 6:6:23d Sv. Daarmee blijft het toezicht gekoppeld aan het risico zoals dat op dat moment bestaat, en niet aan de inschatting van jaren eerder.
De rol van de reclassering
Het tweede lid stelt een duidelijke eis aan het openbaar ministerie: bij de vordering hoort een recent, met redenen omkleed en ondertekend advies van een reclasseringsinstelling. Zonder die onderbouwing komt de vordering niet goed uit de verf. Die eis zorgt ervoor dat de beslissing berust op een inschatting van deskundigen die de betrokkene kennen, en niet alleen op de aard van het delict.
Verhouding tot de andere maatregelen
De vrijheidsbeperkende maatregel van artikel 38v Sr lijkt op dit instrument, maar duurt hoogstens vijf jaar en gaat in bij of kort na de uitspraak. Deze maatregel is juist bedoeld voor de fase na de detentie of de behandeling en kan daarop aansluiten. Ook de voorwaarden bij een voorwaardelijke straf uit artikel 14c Sr hebben een vergelijkbare functie, maar zijn gebonden aan de proeftijd van die straf.
In de praktijk
Voor een veroordeelde betekent dit artikel dat de zaak met het einde van de detentie nog niet is afgesloten: er kan een periode van toezicht volgen. Het loont om al tijdens de detentie of de behandeling mee te werken aan een plan voor de terugkeer, omdat dat de basis vormt voor het advies waarop de beslissingen berusten. Voor slachtoffers biedt de maatregel de mogelijkheid dat beschermende voorwaarden doorlopen; zij kunnen kenbaar maken welke voorwaarden voor hen van belang zijn.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat moet de rechter afwegen bij langdurig toezicht?
De Hoge Raad formuleert dat de maatregel tot gedragsbeïnvloeding of vrijheidsbeperking, gelet op haar mogelijk ingrijpende karakter en de potentieel lange duur van het toezicht, steeds een beoordeling van de feiten en omstandigheden van het concrete geval vergt. De rechter moet daarbij onder meer het toekomstige risico op herhaling inschatten en rekening houden met het type delict, de omstandigheden waaronder het is begaan en eventuele eerdere strafbare feiten. Geen rechtsregel eist dat de reclassering de oplegging van de maatregel heeft geadviseerd. Het beroep is verworpen.
-
Is een recent reclasseringsadvies vereist bij oplegging ambtshalve?
De wet verplicht de officier van justitie bij een vordering tot oplegging van de maatregel een recent reclasseringsadvies over te leggen. De Hoge Raad oordeelt dat de wet die eis niet stelt aan de rechter die de maatregel ambtshalve oplegt; die mag zijn inschatting van het risico op herhaling dan op andere rapporten of gegevens baseren. Wel moet altijd een recent reclasseringsrapport beschikbaar zijn als later de tenuitvoerlegging van de maatregel wordt gelast. De klacht hierover faalde; de uitspraak werd alleen vernietigd wat betreft de duur van de gevangenisstraf, wegens de duur van de procedure.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.