Artikel 462 Sr: Afschrift van een niet ondertekend vonnis

Een rechterlijke uitspraak krijgt haar gezag pas als zij op de voorgeschreven wijze is vastgelegd en ondertekend. Tot dat moment is de tekst niet meer dan een concept. Artikel 462 Sr richt zich tot de ambtenaar die bevoegd is afschriften of uittreksels van vonnissen uit te geven en verbiedt hem dat te doen voordat het vonnis behoorlijk is ondertekend. Op overtreding staat een geldboete van de eerste categorie. Het is een ambtsovertreding: alleen wie die bevoegdheid heeft, kan haar begaan.

De bestanddelen

• Een daartoe bevoegde ambtenaar — in de praktijk gaat het om functionarissen bij de griffie die afschriften en uittreksels mogen afgeven.
• Een afschrift of uittreksel van een vonnis — een volledige kopie of een gedeelte daarvan, bestemd om in het rechtsverkeer te worden gebruikt.
• Uitgeven — het stuk verlaat de griffie en komt bij een partij, een deurwaarder of een andere instantie terecht.

- Vóór de behoorlijke ondertekening — de handtekening die de wet voor dat vonnis voorschrijft ontbreekt nog, of is niet op de voorgeschreven wijze gezet.

Waarom de ondertekening zo zwaar weegt

De ondertekening is het moment waarop de rechter zich verbindt aan de tekst zoals die er staat. Daarvoor kan er nog worden gewijzigd, gecorrigeerd of aangevuld. Een afschrift dat eerder de deur uitgaat, kan dus afwijken van wat uiteindelijk het vonnis wordt, terwijl de ontvanger erop vertrouwt dat hij de uitspraak in handen heeft. Met zo'n stuk kan bovendien worden geëxecuteerd: een deurwaarder legt er beslag mee, een register wordt erop aangepast. De bepaling beschermt daarmee de betrouwbaarheid van rechterlijke stukken in het rechtsverkeer.

Een voorbeeld: een partij heeft haast met de tenuitvoerlegging en vraagt of zij het afschrift alvast mee kan krijgen, omdat de uitspraak toch al is gedaan. Geeft de ambtenaar daaraan toe voordat de rechter heeft getekend, dan begaat hij deze overtreding, ook als de tekst achteraf blijkt te kloppen en niemand nadeel heeft geleden.

Afbakening

Wordt de inhoud van het stuk zelf onjuist weergegeven of wordt er iets vervalst, dan gaat het niet om deze lichte overtreding maar om valsheid in geschrift in artikel 225 Sr, en voor de ambtenaar die in een authentieke akte een valsheid pleegt om artikel 226 Sr en volgende. Maakt een ambtenaar zonder verlof afschriften van geheime regeringsbescheiden, dan geldt artikel 463 Sr. Schendt hij een geheimhoudingsplicht die op hem rust, dan komt artikel 272 Sr in beeld.

In de praktijk

Deze bepaling wordt zelden toegepast; de werkwijze bij gerechten is er juist op ingericht dat een afschrift pas wordt afgegeven nadat de uitspraak is ondertekend, en digitale systemen bewaken die volgorde. Voor procespartijen is het nuttig te weten dat een afschrift van een niet ondertekend vonnis geen deugdelijke titel oplevert. Wie twijfelt of het stuk dat hij heeft ontvangen compleet en ondertekend is, kan dat bij de griffie navragen voordat hij er verdere stappen op baseert.