Hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, wordt, als schuldig aan diefstal, gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vierde categorie.
Artikel 310 Sr: Diefstal
Diefstal
Wettekst
Toelichting
Artikel 310 Sr is de basisbepaling over diefstal. Strafbaar is het wegnemen van een goed dat geheel of gedeeltelijk van iemand anders is, terwijl de dader de bedoeling heeft dat goed zonder recht als zijn eigendom te gaan behandelen. Vrijwel alle vermogensdelicten in dit deel van het wetboek bouwen op deze omschrijving voort.
De bestanddelen
- Enig goed — het moet gaan om iets dat kan worden weggenomen. Naast tastbare zaken kunnen ook zaken zonder fysieke vorm eronder vallen als zij zich laten overdragen en voor de rechthebbende verloren gaan, zoals elektriciteit of tegoeden in een spel.
- Dat aan een ander toebehoort — volledig eigendom bij de ander is niet nodig; ook een gedeeld belang is genoeg. Een goed dat van niemand is, kan niet worden gestolen.
- Wegnemen — de dader haalt het goed uit de feitelijke macht van de rechthebbende en brengt het onder zijn eigen beschikkingsmacht. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is beslissend of de dader zich een zodanige feitelijke heerschappij over het goed heeft verschaft, of het zodanig aan de heerschappij van de rechthebbende heeft onttrokken, dat de wegneming als voltooid kan gelden. Wanneer dat moment precies intreedt, hangt af van de omstandigheden. De dader hoeft daarvoor nog niet met de buit te zijn ontkomen.
- Het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening — de dader moet erop uit zijn zich als eigenaar te gedragen zonder daartoe gerechtigd te zijn.
Het oogmerk in de praktijk
Dit oogmerk is het scharnierpunt van de bepaling. Volgens de Hoge Raad moet de dader erop uit zijn als heer en meester over het goed te beschikken. Een plan om het goed later terug te geven, staat daaraan niet zonder meer in de weg: wie iets meeneemt en er vervolgens naar eigen inzicht mee omgaat, eigent het zich toe, ook als hij het maar een tijd wil gebruiken. Voor één situatie heeft de wetgever een aparte regeling gemaakt: wie het motorvoertuig van een ander zonder toestemming gebruikt zonder het te willen houden, is strafbaar op grond van artikel 11 WVW 1994 (joyriding).
Wie iets meeneemt met toestemming van de rechthebbende, of redelijkerwijs mag aannemen dat het om zijn eigen spullen gaat, handelt niet met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening. Dat ligt anders bij iemand die eigenmachtig een goed van een ander meeneemt omdat hij vindt dat hij daar aanspraak op heeft: volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad sluit zo'n aanspraak, echt of vermeend, diefstal niet uit.
Het oogmerk moet aanwezig zijn op het moment van het wegnemen. Ontstaat de wil om het goed te houden pas daarna, terwijl het goed op legale wijze in iemands handen kwam, dan gaat het niet om diefstal maar om verduistering volgens artikel 321 Sr.
De straf
De wettekst noemt gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vierde categorie. Dat maximum geldt voor de zwaarste gevallen van eenvoudige diefstal. Bij veelvoorkomende vormen zoals winkeldiefstal blijft het meestal bij een geldboete, een taakstraf of een korte straf, waarbij eerdere veroordelingen sterk meewegen.
Bij een veroordeling kunnen daarnaast rechten worden ontnomen op grond van artikel 313 Sr.
Afbakening
Zijn er verzwarende omstandigheden, zoals braak, samenwerking of een woning, dan geldt artikel 311 Sr. Gaat de diefstal gepaard met geweld of bedreiging, dan komt artikel 312 Sr in beeld. Wordt iemand door geweld gedwongen zelf iets af te geven, dan gaat het om afpersing volgens artikel 317 Sr; gebeurt dat door dreiging met onthulling, dan om afdreiging volgens artikel 318 Sr.
Had de dader het goed al onder zich, dan is verduistering aan de orde. Werd het goed door misleiding afgegeven, dan gaat het om oplichting volgens artikel 326 Sr. Het onderscheid ligt telkens in de manier waarop het goed van eigenaar wisselde.
In de praktijk
Voor slachtoffers is aangifte de eerste stap; het helpt om serienummers, foto's en aankoopbewijzen te bewaren. Schade kan worden gevorderd door zich als benadeelde partij in de strafzaak te voegen.
Voor verdachten draait de zaak vaak om het oogmerk en om de vraag of het goed werkelijk uit de macht van de rechthebbende is gebracht. Ook een poging is strafbaar. Bij het eerste verhoor kan al een raadsman aanwezig zijn.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Kan iets zowel gegevens als een goed zijn?
De Hoge Raad oordeelt dat ook iets wat niet uit stof bestaat een goed kan zijn in de zin van de diefstalbepaling, mits het naar zijn aard geschikt is om aan de feitelijke macht van een ander te worden onttrokken. Dat een voorwerp alleen binnen een computerspel bestaat, staat daaraan niet in de weg, en ook niet dat het tevens eigenschappen van gegevens heeft. Beslissend was dat de houder er de uitsluitende feitelijke macht over had en die door toedoen van de verdachte verloor. Het cassatieberoep werd op dit punt verworpen.
-
Wanneer is het wegnemen bij diefstal voltooid?
De Hoge Raad formuleert wat voor een voltooide diefstal nodig is: de dader moet zich zo'n feitelijke macht over het goed hebben verschaft, of het zo aan de macht van de rechthebbende hebben onttrokken, dat de wegneming als voltooid kan gelden. Of dat zo is, hangt mede af van weging van de feiten en kan in cassatie maar beperkt worden getoetst. Het oordeel dat goederen die op de laadvloer van de meegebrachte vrachtwagen waren geplaatst waren weggenomen, bleef in stand. Het beroep werd verworpen.
-
Wanneer worden elektriciteit en gas weggenomen?
De Hoge Raad legt uit dat wegnemen betekent: zich de feitelijke macht over het goed verschaffen of het aan de macht van de rechthebbende onttrekken. Elektriciteit en gas worden pas in die zin weggenomen door het verbruik ervan door de aangesloten apparaten en installaties. Het hof had ten onrechte aangenomen dat het enkele weer aansluiten van een afgesloten voorziening al wegnemen oplevert. De Hoge Raad vernietigde de uitspraak op dit punt en wees de zaak terug.
-
Behoort een gevorderd geldbedrag al toe aan de schuldeiser?
De Hoge Raad beslist dat het enkele bestaan van een vordering nog niet meebrengt dat het daarmee overeenkomende geldbedrag, dat zich nog bij de schuldenaar bevindt, al aan de schuldeiser toebehoort in de zin van de diefstalbepaling. Het hof had dat wel aangenomen, omdat de onderneming voor dat bedrag een vordering op haar klanten had. Dat oordeel vond de Hoge Raad onbegrijpelijk. De uitspraak werd op dit punt vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Is voorwaardelijk opzet genoeg voor het oogmerk bij diefstal?
De Hoge Raad oordeelt dat de overweging van het hof, die erop neerkomt dat de verdachte zich heeft blootgesteld aan de kans dat zij zich aan diefstal schuldig maakte, niet te verenigen is met de bewezenverklaring dat zij handelde met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening. Dat oogmerk laat niet toe dat met een voorwaardelijk opzet wordt volstaan. Omdat de bewezenverklaring daardoor niet naar de eis van de wet met redenen was omkleed, vernietigde de Hoge Raad de uitspraak.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.