Artikel 322a Sr: Verduistering met een terroristisch oogmerk

Artikel 322a Sr is een strafverhogingsgrond. Wordt een van de verduisteringsmisdrijven van de artikelen 321 en 322 Sr gepleegd om een terroristisch misdrijf voor te bereiden of te vergemakkelijken, dan gaat de gevangenisstraf die op dat feit staat met een derde omhoog. Het artikel voegt dus geen nieuw misdrijf toe, maar verandert het strafmaximum van een bestaand feit.

Het bijkomende oogmerk

Bewezen moet worden dat de verduistering ergens toe diende: het mogelijk maken of vergemakkelijken van een terroristisch misdrijf. Dat is een doelgericht opzet dat bovenop de gewone bestanddelen komt. Er hoeft geen terroristisch misdrijf te zijn gepleegd of zelfs maar begonnen; het gaat om de bedoeling van de dader op het moment van de verduistering.

Wat een terroristisch misdrijf is, staat niet in dit artikel maar in het Eerste Boek. Daar wordt een reeks misdrijven aangewezen die als terroristisch gelden, meestal doordat zij met een terroristisch oogmerk zijn begaan. Dat oogmerk is omschreven in artikel 83a Sr en houdt kort gezegd in: een bevolking ernstige vrees aanjagen, een overheid of internationale organisatie wederrechtelijk tot iets dwingen, of de fundamentele structuren van een land of organisatie ernstig ontwrichten of vernietigen.

Waarom deze constructie

Terroristische misdrijven vragen bijna altijd om middelen. De wetgever heeft daarom bij een groot aantal vermogensdelicten een verhoging opgenomen voor het geval het feit in dienst staat van zo'n misdrijf. Ook een op zichzelf beperkt vermogensdelict krijgt dan meer gewicht, omdat het een schakel vormt in iets veel ernstigers.

Dezelfde constructie komt elders in het wetboek voor, bijvoorbeeld bij diefstal in artikel 311 Sr en bij afdreiging in artikel 318 Sr. De formulering is telkens vrijwel gelijk.

Hoe de verhoging uitpakt

Wat wordt verhoogd is de gevangenisstraf, en wel met een derde van het maximum dat voor het grondfeit geldt. Bij eenvoudige verduistering wordt dus uitgegaan van het maximum uit artikel 321 Sr en bij verduistering in dienstbetrekking of beroep van dat uit artikel 322 Sr.

De verhoging werkt niet vanzelf: het oogmerk moet in de tenlastelegging staan en bewezen worden verklaard. Vervolgens bepaalt de rechter binnen die verruimde ruimte de straf.

Afbakening

Ontbreekt het bijkomende oogmerk, dan gelden gewoon de artikelen 321 en 322 Sr. Gaat het niet om het toe-eigenen van goederen die men onder zich heeft maar om het verzamelen of beschikbaar stellen van geld voor terrorisme, dan komen de bepalingen over het financieren van terrorisme in beeld, die elders in het wetboek staan.

Ook kunnen naast deze verhoging zelfstandige strafbaarstellingen van voorbereiding en deelneming aan een terroristische organisatie aan de orde zijn. In terrorismezaken worden zulke bepalingen vaak in samenhang onderzocht.

In de praktijk

Deze verhoging komt zelden op zichzelf voor. Meestal duikt zij op in een breder onderzoek waarin ook andere feiten spelen en waarin de financiële stromen centraal staan. De discussie op zitting gaat vrijwel altijd over de vraag of het bijkomende oogmerk kan worden bewezen.

Doordat het feit in de terroristische sfeer wordt getrokken, krijgt het onderzoek een ander gewicht. Gespecialiseerde rechtsbijstand is dan aangewezen.