Artikel 326e Sr: Handelsfraude via internet

Artikel 326e Sr treft de verkoper die er zijn werk of zijn gewoonte van heeft gemaakt om via internet betaling te ontvangen zonder te leveren. Het gaat om aanbiedingen van goederen of diensten die via een geautomatiseerd werk worden gedaan: een webshop, een advertentieplatform, een berichtenkanaal. De koper betaalt en krijgt niets, of veel minder dan afgesproken.

De bestanddelen

• Beroep of gewoonte — net als bij artikel 326a Sr is herhaling de kern. Eén mislukte verkoop is geen misdrijf; het patroon maakt het strafbaar.
• Door middel van een geautomatiseerd werk — de verkoop moet langs digitale weg lopen. Wat een geautomatiseerd werk is, staat omschreven in artikel 80sexies Sr; het gaat kort gezegd om een apparaat of een groep samenhangende apparaten die op basis van een programma automatisch computergegevens verwerken.
• Verkopen tegen betaling — er moet een aanbod zijn waarvoor de wederpartij betaalt, of het nu om goederen of om diensten gaat.

- Oogmerk zonder volledige levering de betaling te verzekeren — de bedoeling om het geld te houden zonder te leveren moet er al zijn bij het aanbod.

Waarom dit artikel bestaat

Bij oplichting moet per geval worden bewezen dat de verkoper een valse naam of hoedanigheid gebruikte of een web van leugens opzette, en dat de koper daardoor is bewogen. Bij online handel is dat lastig: het aanbod bestaat vaak uit weinig meer dan een foto en een prijs. Artikel 326e Sr verlegt het zwaartepunt naar het stelselmatige karakter. Zodra vaststaat dat iemand er een gewoonte van maakte te incasseren en niet te leveren, hoeft niet meer per transactie een oplichtingsmiddel te worden aangetoond.

Bewijs van de gewoonte

In een onderzoek wordt het patroon zichtbaar gemaakt met het aantal aangiften, de gebruikte accounts en advertenties, het betalingsverkeer op de gebruikte rekeningen en de vraag of er ooit is geleverd of terugbetaald. Verweer richt zich meestal op de andere kant: leveringsproblemen bij een toeleverancier, een bedrijf dat in de problemen kwam, of een account dat door iemand anders werd gebruikt. Dat laatste komt vaker voor dan men denkt, bijvoorbeeld bij rekeningen die aan derden zijn uitgeleend.

De straf

Vier jaren gevangenisstraf is het plafond; in plaats daarvan kan een geldboete van de vijfde categorie worden opgelegd. Daarnaast kan het openbaar ministerie het wederrechtelijk verkregen voordeel in een aparte procedure terugvorderen en kunnen gedupeerden zich als benadeelde partij in de strafzaak voegen om hun schade vergoed te krijgen.

Afbakening

Artikel 326a Sr is het spiegelbeeld aan de kant van de koper, die stelselmatig bestelt zonder te betalen. Gaat het om één transactie waarbij wel duidelijk is misleid, dan is oplichting volgens artikel 326 Sr de aangewezen bepaling. Wie het geld van gedupeerden vervolgens wegsluist of verhult, kan daarnaast met witwassen volgens artikel 420bis Sr te maken krijgen.

In de praktijk

Doe altijd aangifte, ook bij een klein bedrag: pas het optellen van meldingen maakt de gewoonte zichtbaar en brengt een onderzoek op gang. Bewaar de advertentie, het volledige berichtenverkeer, het rekeningnummer en het betaalbewijs, en meld de betaling bij uw bank. Voor verdachten geldt dat de zaak vrijwel altijd draait om de vraag of er ooit werkelijk geleverd zou worden; administratie, inkoopbewijzen en verzendbewijzen zijn dan het belangrijkste materiaal om aan een advocaat voor te leggen.