Onder terroristisch misdrijf wordt verstaan: 1º. elk van de misdrijven omschreven in de artikelen 92 tot en met 96, 108, tweede lid, 115, tweede lid, 117, tweede lid, 121, 122, 157, onderdeel 3°, 161quater, onderdeel 2°, 164, tweede lid, 166, onderdeel 3°, 168, onderdeel 2°, 170, onderdeel 3°, 174, tweede lid, en 289, alsmede in artikel 80, tweede lid, Kernenergiewet, indien het misdrijf is begaan met een terroristisch oogmerk; 2º. elk van de misdrijven waarop ingevolge de artikelen 114a, 114b, 120a, 120b, 130a, 138b, vijfde lid, 176a, 176b, 282c, 289a, 304a, 304b, 354a, tweede lid,415a en 415b, alsmede artikel 80, derde lid, van de Kernenergiewet gevangenisstraf is gesteld; 3º. elk van de misdrijven omschreven in de artikelen 140a, 282b, 285, derde lid, en 288a, alsmede in artikel 55, vijfde lid, van de Wet wapens en munitie, artikel 6, vierde lid, van de Wet op de economische delicten, artikel 33b van de Wet explosieven voor civiel gebruik en artikel 79 van de Kernenergiewet.
Artikel 83 Sr: Wat een terroristisch misdrijf is
Wat een terroristisch misdrijf is
Wettekst
Toelichting
Het wetboek verbindt op verschillende plaatsen zware gevolgen aan het begrip terroristisch misdrijf. Dit artikel bepaalt welke feiten daaronder vallen. Het doet dat niet met een algemene omschrijving maar met een opsomming, verdeeld over drie groepen. Wie wil weten of een feit als terroristisch misdrijf geldt, moet dus in deze lijst kijken en niet afgaan op het spraakgebruik.
Drie groepen
- Gewone misdrijven met een terroristisch oogmerk. Een reeks zware misdrijven, waaronder moord en misdrijven tegen de veiligheid van de staat, geldt als terroristisch misdrijf wanneer zij zijn begaan met het oogmerk dat artikel 83a Sr omschrijft.
- Zelfstandige terroristische varianten. Bij een aantal delicten kent de wet een eigen strafbaarstelling voor de terroristische variant; die misdrijven zijn zonder meer terroristisch misdrijf.
- Misdrijven die naar hun aard terroristisch zijn. Denk aan deelneming aan een organisatie die het oogmerk heeft terroristische misdrijven te plegen, strafbaar gesteld in artikel 140a Sr, en aan bedreiging met een terroristisch misdrijf. Bij deze groep zit het terroristische karakter al in de strafbepaling zelf verwerkt en moet het als onderdeel daarvan worden bewezen; artikel 83 Sr stelt daar geen afzonderlijke eis van een terroristisch oogmerk bovenop.
Waarom een lijst en geen omschrijving
Een open definitie zou grote onzekerheid meebrengen op een terrein waar de gevolgen zwaar zijn. Door precies aan te wijzen welke misdrijven het betreft, is voor iedereen kenbaar waar de grens ligt en wordt voorkomen dat het begrip via uitleg gaat uitdijen. Dat sluit aan bij het legaliteitsbeginsel van artikel 1 Sr: de burger moet vooraf kunnen weten wat strafbaar is en welke bijzondere regels gelden.
Wat de kwalificatie betekent
De aanduiding als terroristisch misdrijf is geen etiket zonder gevolgen. Zij is bepalend voor verhoogde strafmaxima, voor de verjaring, voor de strafbaarheid van voorbereidingshandelingen en samenspanning en voor bijzondere opsporingsbevoegdheden in het Wetboek van Strafvordering (artikel 126za en volgende Sv). Om die reden staat in dit soort zaken vrijwel altijd centraal of het feit werkelijk binnen dit artikel valt.
De verhouding tot de omringende bepalingen
Dit artikel wijst de feiten aan, artikel 83a Sr omschrijft het oogmerk dat bij de eerste groep nodig is, en artikel 83b Sr noemt de misdrijven die gelden als voorbereiding of vergemakkelijking van een terroristisch misdrijf. Die drie bepalingen moeten samen worden gelezen. Voor de eerste groep geldt dat het onderliggende feit gewoon moet worden bewezen; het terroristisch oogmerk komt daar bovenop en maakt het verschil.
In de praktijk
In zaken waarin dit begrip een rol speelt, richt het debat zich meestal op twee vragen: is het onderliggende misdrijf bewezen, en was er een terroristisch oogmerk. Dat oogmerk wordt afgeleid uit het geheel van gedragingen en uitlatingen, en de beoordeling daarvan is zelden eenvoudig. Voor iedereen die in zo'n onderzoek betrokken raakt, ook als getuige, is deskundige rechtsbijstand vanaf het eerste moment van belang, omdat de bevoegdheden ruim zijn en de gevolgen van een verdenking groot.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat moet blijken over het terroristisch oogmerk bij een bedreiging?
Voor terroristische misdrijven die een terroristisch oogmerk vereisen, moet uit het bewijs blijken dat bij de bedreigde in redelijkheid de vrees kon ontstaan dat het misdrijf erop was gericht de bevolking of een deel daarvan ernstige vrees aan te jagen, een overheid of internationale organisatie wederrechtelijk tot iets te dwingen, of fundamentele structuren van een land of internationale organisatie ernstig te ontwrichten of te vernietigen. De Hoge Raad leidt dat af uit de wettelijke omschrijving van het terroristisch oogmerk.
-
Welk oogmerk moet een terroristische organisatie hebben?
Voor deelneming aan een terroristische organisatie is niet genoeg dat de organisatie met een terroristisch oogmerk misdrijven van welke aard dan ook wil plegen. Haar oogmerk moet gericht zijn op het plegen van de specifieke misdrijven die de wet als terroristisch misdrijf opsomt, mits begaan met het wettelijk omschreven terroristisch oogmerk. In het licht daarvan konden de overwegingen van het hof de gegeven vrijspraak dragen en werd het beroep van het openbaar ministerie verworpen.
-
Wanneer heeft een organisatie het oogmerk terroristische misdrijven te plegen?
De Hoge Raad houdt vast aan de eis dat het oogmerk van de organisatie gericht moet zijn op de specifieke misdrijven die de wet als terroristisch misdrijf opsomt, begaan met een terroristisch oogmerk. Het hof had vastgesteld dat de strijdgroep zich richtte tegen de burgerbevolking en aan een offensief had deelgenomen waarbij ongewapende burgers werden gedood. Dat het hof op die vaststellingen het vereiste oogmerk aannam, berust niet op een onjuiste rechtsopvatting; de straf werd alleen verminderd wegens overschrijding van de redelijke termijn.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.