- Onder zwaar lichamelijk letsel worden begrepen: ziekte die geen uitzicht op volkomen genezing overlaat, voortdurende ongeschiktheid tot uitoefening van zijn ambts- of beroepsbezigheden, en afdrijving of dood van de vrucht van een vrouw.
- Onder zwaar lichamelijk letsel wordt mede begrepen storing van de verstandelijke vermogens die langer dan vier weken geduurd heeft.
←
Terug 81 · Geweld en het uitschakelen van weerstand
Verder 82a · Het doden van een levensvatbare vrucht
→
Artikel 82 Sr: Zwaar lichamelijk letsel
Zwaar lichamelijk letsel
Wettekst
Toelichting
Of letsel als zwaar geldt, maakt in een strafzaak veel uit: het onderscheidt mishandeling van zware mishandeling en het verhoogt bij tal van delicten de strafmaat. Dit artikel geeft daarvoor houvast. Het noemt een aantal gevallen die in elk geval onder zwaar lichamelijk letsel vallen, zonder dat daarmee een uitputtende opsomming is gegeven.
Wat de wet uitdrukkelijk noemt
- Ziekte zonder uitzicht op volledig herstel. Het gaat om een aandoening waarvan niet te verwachten is dat het slachtoffer er helemaal van geneest.
- Blijvende ongeschiktheid voor het eigen werk. Wie zijn ambt of beroep voortdurend niet meer kan uitoefenen, heeft zwaar letsel opgelopen.
- Afdrijving of dood van de vrucht van een vrouw. Het verlies van de zwangerschap door het handelen van een ander valt eronder.
- Langdurige geestelijke storing. Het tweede lid rekent er ook storing van de verstandelijke vermogens toe die langer dan vier weken heeft geduurd.
Geen volledige lijst
Het woord begrepen laat zien dat de wet een aantal gevallen binnenhaalt zonder andere uit te sluiten. Ook letsel dat niet in de opsomming staat, kan zwaar zijn. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is de maatstaf of het letsel ernstig genoeg is om naar gewoon spraakgebruik als zwaar te worden aangemerkt; dat oordeel is in belangrijke mate aan de rechter die over de feiten oordeelt. Het letsel hoeft daarvoor niet blijvend te zijn: ook letsel dat uiteindelijk herstelt kan zwaar zijn, bijvoorbeeld als een operatie nodig was of het herstel lang duurt. Bij de beoordeling gaat het om gezichtspunten als de aard van het letsel, de eventuele noodzaak en de aard van medisch ingrijpen, en het uitzicht op en de duur van het herstel. Blijvende zichtbare gevolgen en langdurige beperkingen in het dagelijks leven wegen daarbij zwaar.
Wat het betekent voor de tenlastelegging
Zwaar lichamelijk letsel is bij een aantal delicten een bestanddeel en bij andere een strafverzwarende omstandigheid. Bij zware mishandeling in de zin van artikel 302 Sr moet het opzet bovendien op dat zware letsel gericht zijn; ontbreekt dat, dan blijft mishandeling over, terwijl het ingetreden zware letsel wel als strafverzwarende omstandigheid kan gelden. Waar het letsel enkel als gevolg is opgenomen, hoeft het opzet daar niet op te zien.
De rol van medische informatie
Omdat de begrippen medisch van aard zijn, leunt de beoordeling sterk op stukken van artsen. Een letselverklaring beschrijft wat is vastgesteld, welke behandeling nodig was en wat er over het herstel te zeggen valt. Juist bij letsel waarvan het verloop nog onzeker is, kan het van belang zijn dat later opnieuw wordt gerapporteerd, want het uitzicht op herstel kan bij de beoordeling de doorslag geven.
In de praktijk
Voor slachtoffers is het verstandig om zich na geweld te laten onderzoeken, ook wanneer het letsel eerst meevalt, en om foto's en medische stukken te bewaren. Die informatie is niet alleen van belang voor de strafzaak, maar ook voor het vorderen van schadevergoeding als benadeelde partij. Houd daarnaast bij welke gevolgen het letsel heeft voor werk, opleiding en dagelijkse bezigheden; dat is precies wat de rechter nodig heeft. Voor de verdediging is dit vaak het punt waarop het debat zich richt, omdat het verschil tussen mishandeling en zware mishandeling groot is.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is lichamelijk letsel zwaar?
De wet omschrijft zwaar lichamelijk letsel niet en de gevallen die zij noemt zijn niet bedoeld als volledige lijst. Als algemene gezichtspunten noemt de Hoge Raad wat het letsel is, of medisch ingrijpen nodig was en van welke aard, en hoe het met het herstel zit; die punten mogen samen worden gewogen en bij veel verwondingen ook in hun geheel. Bij een botbreuk waarvoor een operatie van zekere ernst nodig is, gaat het in de regel om zwaar letsel; bij schade aan het gebit zijn aanvullende vaststellingen vereist, een lange of onzekere herstelperiode kan meewegen, en gevolgen die louter psychisch zijn vallen erbuiten. Omdat het hof die aanvullende vaststellingen bij een gebroken kaak en een afgebroken tand had nagelaten, vernietigt de Hoge Raad de uitspraak in zoverre en wijst de zaak terug.
-
Valt psychisch leed onder zwaar lichamelijk letsel?
Psychische gevolgen die niet zonder meer een storing van de verstandelijke vermogens van langer dan vier weken opleveren, kunnen niet als zwaar lichamelijk letsel worden aangemerkt. De door de wetgever gekozen bewoordingen geven volgens de Hoge Raad geen aanleiding te veronderstellen dat met lichamelijk letsel ook andere krenkingen van het psychisch welbevinden zijn bedoeld dan die langdurige storing. De Hoge Raad beslist dit in een cassatie in het belang der wet.
-
Hoe ver gaat de toetsing in cassatie van zwaar lichamelijk letsel?
Of bepaald letsel zwaar lichamelijk letsel is, beoordeelt vooral de rechter die de feiten vaststelt; in cassatie kan dat oordeel maar in beperkte mate worden nagegaan. Ingrijpen is wel mogelijk wanneer de uitspraak niets zegt over wat het letsel was, of er medisch moest worden ingegrepen en op welke manier, en hoe het met het herstel zat. In deze zaak over tegen de wil aangebrachte tatoeages bleef het oordeel van het hof overeind.
-
Wat scheidt voorwaardelijk opzet van bewuste schuld?
Een ander met het hiv-virus besmetten levert in beginsel het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel op. Staat ter beoordeling of sprake is van zware mishandeling of een poging daartoe, dan moet daarom worden onderzocht of het opzet van de verdachte — al dan niet voorwaardelijk — op dat gevolg was gericht. Omdat het bewijs in deze zaak niet uitsloot dat de verdachte uit onachtzaamheid had gehandeld, vernietigde de Hoge Raad de uitspraak op dit punt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.