Artikel 77t Sr: Voorwaardelijk einde van de jeugdmaatregel

De maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen, de PIJ-maatregel van artikel 77s Sr, houdt niet van de ene op de andere dag op. Er zit een fase tussen: de maatregel eindigt eerst voorwaardelijk, waarbij de jongere buiten de inrichting verder gaat maar nog wel aan voorwaarden is gebonden. Dit artikel regelt twee dingen. Het noemt de voorwaarden die in die fase automatisch gelden, en het bepaalt wanneer de maatregel daarna definitief voorbij is.

Voorwaarden die er altijd zijn

De genoemde voorwaarden gelden van rechtswege. Ze hoeven dus niet apart te worden opgelegd en er is geen instemming voor nodig; zodra de voorwaardelijke beëindiging ingaat, zijn ze er.

• Geen nieuw strafbaar feit. De veroordeelde mag zich in die periode niet opnieuw schuldig maken aan een strafbaar feit.
• Meewerken aan het vaststellen van de identiteit. Dat kan gaan om het laten nemen van vingerafdrukken of om het tonen van een identiteitsbewijs.

- Meewerken aan het toezicht. Het toezicht wordt uitgeoefend door een gecertificeerde instelling in de zin van de Jeugdwet of door een reclasseringsinstelling zoals bedoeld in artikel 14c Sr.

Waar de voorwaardelijke beëindiging vandaan komt

De voorwaardelijke beëindiging kan volgen uit artikel 6:2:22, eerste lid, Sv, of uit dit artikel zelf. In beide gevallen is het idee hetzelfde: de overgang van een gesloten setting naar een gewoon leven verloopt beter met begeleiding en een stok achter de deur dan met een abrupt einde. De jongere krijgt ruimte om school, werk en woonsituatie op te bouwen, terwijl er nog zicht is op hoe dat gaat.

Wanneer de maatregel echt afloopt

Een jaar na de voorwaardelijke beëindiging eindigt de maatregel van rechtswege onvoorwaardelijk. Daar is geen beslissing voor nodig; het gebeurt vanzelf. Op die hoofdregel bestaat één uitzondering: de voorwaardelijke beëindiging kan worden verlengd op grond van artikel 6:6:32 Sv. Is dat gebeurd, dan loopt de maatregel door tot de maximale duur van die verlengde periode is bereikt, die volgens dat artikel in totaal ten hoogste twee jaar bedraagt, en pas daarna eindigt hij onvoorwaardelijk.

Wat er gebeurt bij overtreding

De voorwaarden zijn geen vrijblijvende afspraken. Houdt de veroordeelde zich er niet aan, dan kan de rechter bevelen dat hij tijdelijk wordt teruggeplaatst in een inrichting (artikel 6:6:32, derde lid, Sv). Juist in deze fase telt dus zwaar of iemand bereikbaar blijft voor de instelling die het toezicht uitoefent, afspraken nakomt en meldt wanneer er iets verandert in zijn woon- of werksituatie.

In de praktijk

Voor de jongere is dit de fase waarin het echte werk begint: buiten de inrichting, met eigen verantwoordelijkheid, maar nog onder toezicht. Vraag bij de start om een duidelijk overzicht van wat er precies van u wordt verwacht, van wie de contactpersoon is en van de datum waarop de periode in beginsel eindigt. Loopt het ergens vast, bespreek dat dan met de toezichthouder voordat het misgaat. Bij dreigende terugplaatsing of bij een voorstel tot verlenging is het verstandig een advocaat te raadplegen, want dan staat opnieuw vrijheid op het spel.