← Terug 77r · Rijontzegging bij jeugdigen Verder 77t · Voorwaardelijk einde van de jeugdmaatregel →

Artikel 77s Sr: Plaatsing in een inrichting voor jeugdigen

Plaatsing in een inrichting voor jeugdigen

Wettekst

[Wijziging(en) zonder datum inwerkingtreding aanwezig. Zie het wijzigingenoverzicht.]

  1. Aan de verdachte bij wie ten tijde van het begaan van het misdrijf een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens bestond, kan de maatregel van plaatsing in een inrichting voor jeugdigen worden opgelegd, indien a. het feit waarvoor de maatregel wordt opgelegd, een misdrijf is waarop naar de wettelijke omschrijving een gevangenisstraf van vier jaren of meer is gesteld dan wel behoort tot een der misdrijven omschreven in de artikelen 132, 285, eerste lid, 285b en 395 van het Wetboek van Strafrecht, 175, tweede lid, onderdeel b, of derde lid in verbinding met het eerste lid, onderdeel b, van de Wegenverkeerswet 1994, en 11, tweede lid, van de Opiumwet, en b. de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen het opleggen van die maatregel eist, en c. de maatregel in het belang is van een zo gunstig mogelijke verdere ontwikkeling van de verdachte.
  2. De rechter legt de maatregel slechts op, nadat hij zich een met redenen omkleed, gedagtekend en ondertekend advies heeft doen overleggen van ten minste twee gedragsdeskundigen van verschillende disciplines. Van deze gedragsdeskundigen dient er één een psychiater te zijn. Het advies wordt door de deskundigen gezamenlijk dan wel door ieder van hen afzonderlijk uitgebracht. Indien dit advies eerder dan een jaar voor de aanvang van de terechtzitting is gedagtekend kan de rechter hier slechts gebruik van maken met instemming van het openbaar ministerie en de verdachte.
  3. Bij toepassing van het eerste lid, kan de rechter afzien van het opleggen van straf, ook indien hij van oordeel is dat het feit wel aan de verdachte kan worden toegerekend.
  4. Bij het opleggen van de maatregel neemt de rechter de ernst van het begane feit of de veelvuldigheid van voorafgegane veroordelingen wegens misdrijf in aanmerking.
  5. Het tweede lid blijft buiten toepassing indien de betrokkene weigert medewerking te verlenen aan het onderzoek dat ten behoeve van het advies moet worden verricht. Voor zover mogelijk maken de gedragsdeskundigen gezamenlijk dan wel ieder van hen afzonderlijk over de reden van weigering rapport op. De rechter doet zich zoveel mogelijk een ander advies of rapport, dat hem over de wenselijkheid of noodzakelijkheid van de oplegging van de maatregel kan voorlichten en aan de totstandkoming waarvan de betrokkene wel bereid is om medewerking te verlenen, overleggen.
  6. Indien de maatregel is opgelegd draagt Onze Minister de tenuitvoerlegging op aan een inrichting als bedoeld in artikel 1, onder b, van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen, of doet hij de veroordeelde elders opnemen.
  7. De maatregel geldt voor de tijd van drie jaar.

Toelichting

Dit artikel regelt de zwaarste maatregel uit het jeugdstrafrecht: plaatsing in een inrichting voor jeugdigen, in de praktijk de PIJ-maatregel genoemd. Zij is bedoeld voor jongeren bij wie ten tijde van het misdrijf een gebrekkige ontwikkeling of een ziekelijke stoornis van de geestvermogens bestond, en zij combineert beveiliging van de samenleving met behandeling en opvoeding. Anders dan een straf kijkt de maatregel vooruit: niet vergelding staat voorop, maar wat nodig is om de jongere verder te helpen en herhaling te voorkomen.

De drie voorwaarden

De maatregel kan alleen worden opgelegd als aan alle drie de eisen tegelijk is voldaan.

  • Een ernstig genoeg feit. Het moet gaan om een misdrijf waarop naar de wettelijke omschrijving vier jaar gevangenisstraf of meer staat. Daarnaast wijst de wet een klein aantal misdrijven met naam aan, zoals bedreiging en belaging, en enkele feiten uit de Wegenverkeerswet 1994 en de Opiumwet.
  • Gevaar. Er moet gevaar zijn voor de veiligheid van anderen of voor de algemene veiligheid van personen of goederen, zodanig dat de maatregel nodig is.

- Belang van de jongere. De maatregel moet in het belang zijn van een zo gunstig mogelijke verdere ontwikkeling van de verdachte.

Onderzoek door deskundigen

Vanwege de zwaarte van de ingreep stelt de wet strenge eisen aan de onderbouwing. De rechter mag de maatregel pas opleggen nadat hij een gemotiveerd, gedagtekend en ondertekend advies heeft laten overleggen van ten minste twee gedragsdeskundigen uit verschillende disciplines, van wie er één psychiater is. Zij mogen samen rapporteren of ieder afzonderlijk. Is het advies ouder dan een jaar voor het begin van de zitting, dan kan de rechter het alleen gebruiken als zowel het openbaar ministerie als de verdachte daarmee instemt.

Wat als de jongere niet meewerkt

Een verdachte kan niet worden gedwongen zich te laten onderzoeken. Weigert hij mee te werken, dan vervalt de eis van dat dubbele advies. De deskundigen leggen dan voor zover mogelijk vast waarom de medewerking is geweigerd, en de rechter probeert zich langs een andere weg te laten voorlichten met een rapport waaraan de betrokkene wel wil meewerken. Zo kan weigeren de oplegging niet blokkeren, terwijl de rechter toch niet zonder informatie beslist.

Straf en maatregel naast elkaar

Legt de rechter deze maatregel op, dan kan hij afzien van straf, ook wanneer hij vindt dat het feit de verdachte wel kan worden toegerekend. Bij zijn beslissing weegt hij de ernst van het feit mee en of er eerdere veroordelingen wegens misdrijf zijn geweest. De tenuitvoerlegging vindt plaats in een justitiële jeugdinrichting; de minister kan de veroordeelde ook elders laten opnemen als dat passender is.

Hoe lang de maatregel duurt

De maatregel geldt voor drie jaar, maar die termijn is niet zonder meer de einddatum. De maatregel eindigt eerst voorwaardelijk: de jongere verlaat de inrichting, maar blijft nog een tijd aan voorwaarden en toezicht gebonden. Bovendien kan de rechter de maatregel op vordering van het openbaar ministerie verlengen als de behandeling nog niet is afgerond en het gevaar nog bestaat, zodat de totale duur langer kan uitvallen dan drie jaar. De maatregel eindigt in beginsel na twee jaar voorwaardelijk (artikel 6:2:22 Sv); de verlenging regelt artikel 6:6:31 Sv, telkens met ten hoogste twee jaar en tot een totale duur van ten hoogste zeven jaar, en alleen bij een misdrijf dat gericht is tegen of gevaar veroorzaakt voor de onaantastbaarheid van het lichaam van personen. Artikel 77t Sr regelt welke voorwaarden gelden zodra de maatregel voorwaardelijk eindigt.

In de praktijk

Voor een jongere en zijn ouders is dit de meest ingrijpende uitkomst die een jeugdstrafzaak kan hebben, en de rapportage bepaalt vaak de richting van de zaak. Werk daarom in overleg met de advocaat aan het onderzoek mee en zorg dat de deskundigen ook de kant van school, thuis en eerdere hulpverlening te horen krijgen. Weigeren van medewerking leidt zelden tot een gunstiger uitkomst en laat de rechter aangewezen op andere stukken. Houd er rekening mee dat bij elke verlengingsbeslissing opnieuw vrijheid op het spel staat; ook dan is bijstand van een advocaat verstandig.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

  1. Hoe oud mag het deskundigenadvies voor de maatregel zijn?

    Hoge Raad · 2007-05-15 · ECLI:NL:HR:2007:BA0518

    De rechter mag een advies dat ouder is dan een jaar alleen gebruiken met instemming van het openbaar ministerie en de verdachte. De Hoge Raad beslist dat die termijn begint op de dagtekening van het eerst uitgebrachte advies en eindigt op de dag waarop het onderzoek ter terechtzitting dat tot de maatregel leidt is aangevangen. Is de termijn al verstreken op de dag waarop het onderzoek opnieuw wordt aangevangen of waarop het hoger beroep begint, dan mag het advies alleen worden gebruikt als het openbaar ministerie, de verdachte en zijn raadsman daarmee instemmen; anders is een nieuw advies nodig.

  2. Mag een nieuwe verdenking de maatregel onderbouwen?

    Hoge Raad · 2010-12-21 · ECLI:NL:HR:2010:BO2971

    De maatregel kan alleen worden opgelegd als de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen of goederen dat eist. De Hoge Raad beslist dat het hof bij dat oordeel niet mocht betrekken dat de verdachte op dat moment in voorlopige hechtenis zat wegens een andere verdenking, omdat die omstandigheden niet genoeg zijn om aan te nemen dat hij dat feit heeft begaan. De oplegging van de maatregel is daarom ontoereikend gemotiveerd en de strafoplegging wordt vernietigd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

← Terug 77r · Rijontzegging bij jeugdigen Verder 77t · Voorwaardelijk einde van de jeugdmaatregel →