Artikel 447c Sr: Onjuiste gegevens voor een uitkering als overtreding

Uitkeringen, toeslagen en andere tegemoetkomingen worden toegekend op basis van wat de aanvrager opgeeft. Klopt die opgave niet, dan klopt de beslissing ook niet. Artikel 447c Sr maakt het strafbaar om aan de verstrekkende instantie, of aan degene door wiens tussenkomst de verstrekking loopt, gegevens te geven die niet met de waarheid overeenstemmen. De gegevens moeten van belang zijn voor het recht op de verstrekking of voor de hoogte of de duur daarvan. Het maximum is hechtenis van zes maanden of een geldboete van de derde categorie.

De bestanddelen

• Anders dan door valsheid in geschrift — het gaat om verkeerde informatie, niet om een vervalst document. Wie een stuk vervalst, valt onder een zwaardere bepaling.
• Aan de verstrekker of aan een tussenpersoon — de gegevens hoeven niet rechtstreeks bij de instantie terecht te komen; ook opgave via een werkgever of een intermediair telt.
• Onjuiste gegevens — de informatie stemt niet met de werkelijkheid overeen. Dat kan een te laag opgegeven inkomen zijn, maar ook een verzwegen samenwoning of een verkeerd opgegeven woonadres.

- Van belang voor recht, hoogte of duur — het moet gaan om informatie die iets uitmaakt voor de beslissing. Een onjuistheid die geen enkel gevolg kan hebben, valt buiten de bepaling.

Weten of redelijkerwijs moeten vermoeden

Hier zit het eigen karakter van deze bepaling. Vereist is niet dat de betrokkene zeker wist dat de opgave onjuist was; genoeg is dat hij dat redelijkerwijs had moeten vermoeden. Dat is een geobjectiveerde maatstaf: wat had een normaal zorgvuldig mens in zijn positie moeten begrijpen? Wie een formulier invult zonder de stukken te raadplegen die hij gewoon in huis heeft, kan zich er dus niet op beroepen dat hij het niet zeker wist. Omgekeerd is er geen strafbaarheid als de betrokkene op grond van wat hij wist en kon weten redelijkerwijs mocht menen dat zijn opgave klopte.

Een voorbeeld: iemand ontvangt een tegemoetkoming die afhangt van het gezamenlijke inkomen en geeft alleen het eigen loon door, terwijl hij weet dat zijn partner sinds een halfjaar ook verdient. Ook als hij zegt te hebben gedacht dat de instantie dat wel uit andere bronnen zou halen, kan hem worden tegengeworpen dat hij redelijkerwijs moest vermoeden dat zijn opgave niet compleet en dus onjuist was.

Afbakening met de misdrijfvarianten

Wordt de onjuiste opgave opzettelijk gedaan, dan is niet deze overtreding maar het misdrijf van artikel 227a Sr aan de orde, waarop een zwaardere straf staat. Gaat het niet om verkeerde informatie maar om het achterwege laten van informatie, dan geldt artikel 447d Sr, met de opzetvariant in artikel 227b Sr. Wordt een document vervalst of vals opgemaakt, dan komt artikel 225 Sr in beeld, en bij het bewegen tot afgifte door een samenweefsel van verdichtsels oplichting in artikel 326 Sr.

In de praktijk

Naast het strafrecht loopt vrijwel altijd een bestuursrechtelijk traject: de instantie herziet de beslissing, vordert het te veel betaalde terug en kan een bestuurlijke boete opleggen. Die twee sporen worden niet zomaar gestapeld; wordt strafrechtelijk vervolgd, dan blijft de bestuurlijke boete in beginsel achterwege. Wie merkt dat hij iets verkeerd heeft doorgegeven, doet er verstandig aan dat uit zichzelf en schriftelijk te corrigeren. Bij een uitnodiging voor een verhoor is bijstand van een advocaat aan te raden, ook omdat de vraag naar wat iemand moest vermoeden vaak het hele geschil is.