Artikel 447 Sr: Beschadigen van een openbare bekendmaking

Als de overheid iets openbaar bekendmaakt, moet die bekendmaking ook te lezen zijn. Artikel 447 Sr beschermt dat. Strafbaar is wie een bekendmaking die vanwege het bevoegd gezag in het openbaar is gedaan afscheurt, onleesbaar maakt of beschadigt, zonder daartoe gerechtigd te zijn. Het maximum is een geldboete van de eerste categorie. Niet de waarde van het papier staat centraal, maar het belang dat iedereen kennis kan nemen van wat het gezag bekend heeft gemaakt.

De bestanddelen

• Een bekendmaking van het bevoegd gezag — het stuk moet afkomstig zijn van een overheidsorgaan dat bevoegd is die bekendmaking te doen. Een mededeling van een particulier valt er niet onder.
• In het openbaar gedaan — de bekendmaking moet openbaar zijn aangebracht of gedaan, zodat het publiek er kennis van kan nemen.
• Afscheuren, onleesbaar maken of beschadigen — alle drie de handelingen leiden tot hetzelfde resultaat: de bekendmaking doet zijn werk niet meer. Overplakken of doorkrassen valt onder onleesbaar maken.

- Wederrechtelijk — zonder recht of bevoegdheid. De ambtenaar die een verlopen bekendmaking verwijdert, handelt juist bevoegd.

Waarom dit strafbaar is

Veel besluiten worden pas werkzaam door bekendmaking, en aan die bekendmaking zijn vaak termijnen gekoppeld waarbinnen belanghebbenden kunnen reageren. Wie de aankondiging weghaalt, ontneemt anderen de kans om op tijd te zien wat er speelt. Het gaat dus niet om een gewone vernieling van een stuk papier, maar om het doorkruisen van een wettelijke informatieplicht. Dat verklaart ook waarom de bepaling in de titel over het openbaar gezag staat.

Een voorbeeld: op een bouwterrein hangt een openbare kennisgeving van een vergunningaanvraag, met de termijn waarbinnen zienswijzen kunnen worden ingediend. Een voorbijganger rukt het biljet uit baldadigheid van het bord en laat het verfrommeld achter. Ook als het papier zelf weinig waard is, valt dit onder deze bepaling. Doet iemand hetzelfde juist om te verhinderen dat anderen de aankondiging lezen, dan is niet deze overtreding maar het misdrijf van artikel 187 Sr aan de orde.

Afbakening

Gaat het niet om een bekendmaking maar om een willekeurig voorwerp van een ander, dan is vernieling aan de orde, strafbaar gesteld in artikel 350 Sr. Handelt de dader met het oogmerk de kennisneming van de bekendmaking te beletten of te bemoeilijken, dan gaat het om het misdrijf van artikel 187 Sr, dat als bijzondere bepaling voorrang heeft. Wordt een verzegeling verbroken die door het bevoegd gezag is aangebracht, dan geldt artikel 199 Sr. Het wegnemen van stukken die bij een overheidsinstantie in bewaring zijn gegeven, is strafbaar in artikel 200 Sr. Deze overtreding is bewust licht en ziet alleen op de openbaar aangebrachte bekendmaking zelf.

Overtreding, dus geen opzeteis

Er hoeft niet te worden bewezen dat de dader wilde verhinderen dat anderen de bekendmaking lazen. Voldoende is dat hij het stuk heeft afgescheurd, onleesbaar gemaakt of beschadigd terwijl hij daartoe niet gerechtigd was. Wie werkelijk geen idee kon hebben dat het om een officiële bekendmaking ging, bijvoorbeeld omdat het stuk al onherkenbaar op de grond lag, kan zich beroepen op het ontbreken van elke schuld.

In de praktijk

Voor gemeenten en andere bestuursorganen is een verwijderde bekendmaking vooral een bestuursrechtelijk probleem: als aannemelijk is dat belanghebbenden daardoor te laat waren, kan een termijnoverschrijding verschoonbaar zijn. Strafvervolging is zeldzaam en gebeurt in de regel alleen als het stelselmatig gebeurt. Wie merkt dat een bekendmaking is verdwenen, kan dat melden bij het bestuursorgaan en om een nieuwe termijn of een nieuwe aankondiging vragen.