Witwassen dat enkel bestaat uit het verwerven of voorhanden hebben van een voorwerp dat onmiddellijk afkomstig is uit enig eigen misdrijf wordt als eenvoudig witwassen gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of geldboete van de vijfde categorie.
Artikel 420bis.1 Sr: Eenvoudig witwassen van de eigen buit
Eenvoudig witwassen van de eigen buit
Wettekst
Toelichting
Wie een misdrijf pleegt en de opbrengst daarvan bij zich houdt, doet in de letterlijke zin van artikel 420bis Sr al snel aan witwassen: hij heeft een voorwerp voorhanden dat uit misdrijf afkomstig is. Het zou te ver gaan om iedere dief die zijn buit in zijn tas heeft, daarnaast ook voor gewoon witwassen te straffen, met een maximum van zes jaar. Dit artikel geeft daarom een aparte, veel lichtere strafbepaling voor dat geval.
Wanneer is het eenvoudig witwassen
- Alleen verwerven of voorhanden hebben. De gedraging bestaat uitsluitend uit het verkrijgen of onder zich hebben van het voorwerp. Wie meer doet, valt hier niet onder.
- Onmiddellijk afkomstig uit een eigen misdrijf. Het voorwerp moet rechtstreeks voortkomen uit een misdrijf dat de verdachte zelf heeft gepleegd, zoals het geld uit de eigen diefstal. Gaat het om de opbrengst van het misdrijf van een ander, of om een voorwerp dat al is omgezet in iets anders, dan is dit artikel niet van toepassing.
Het verschil met gewoon witwassen
Zodra de verdachte handelingen verricht die erop zijn gericht de criminele herkomst te verbergen of te verhullen, is er sprake van gewoon witwassen onder artikel 420bis Sr. Denk aan het storten van geld op een rekening op naam van een ander, het omwisselen in een andere valuta of het doorverkopen van een gestolen voorwerp om de herkomst uit het zicht te krijgen. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is voor een veroordeling wegens gewoon witwassen van de eigen buit vereist dat de gedraging een op het verbergen of verhullen gericht karakter heeft. Ontbreekt dat, dan blijft alleen eenvoudig witwassen over.
Straf
Het maximum is een gevangenisstraf van zes maanden of een geldboete van de vijfde categorie. Dat is veel lager dan bij gewoon witwassen. In de praktijk wordt eenvoudig witwassen vaak naast het gronddelict ten laste gelegd, of subsidiair naast gewoon witwassen.
Een voorbeeld
Iemand breekt in bij een bedrijf en neemt een laptop mee. Bij een doorzoeking wordt de laptop bij hem thuis gevonden. Naast de inbraak kan hij hooguit voor eenvoudig witwassen worden vervolgd. Had hij de laptop via een tussenpersoon verkocht en het geld via de rekening van een familielid laten lopen, dan komt gewoon witwassen in beeld.
Verwante bepalingen
De tegenhanger voor de schuldvariant is artikel 420quater.1 Sr. De bijkomende straffen staan in artikel 420quinquies Sr.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is voorhanden hebben van eigen buit witwassen?
De Hoge Raad zet uiteen hoe de witwasbepalingen zich na de wetswijziging van 1 januari 2017 tot elkaar verhouden. Het enkel verwerven of voorhanden hebben van een voorwerp dat rechtstreeks uit een door de verdachte zelf gepleegd misdrijf komt, levert alleen gewoon witwassen op als uit de motivering van de uitspraak blijkt dat zijn gedragingen ook gericht waren op het daadwerkelijk verbergen of verhullen van de criminele herkomst. Ontbreekt dat, dan gaat het om de lichtere variant. De Hoge Raad noemt ook de factoren die bepalen of de herkomst uit eigen misdrijf begrijpelijk is vastgesteld.
-
Hoe stelt de rechter de eigen criminele herkomst vast?
De Hoge Raad overweegt dat zijn maatstaf voor het bewijs van criminele herkomst ook van belang is als de rechter uit de omstandigheden waaronder een voorwerp wordt aangetroffen afleidt dat het rechtstreeks uit een door de verdachte zelf gepleegd misdrijf komt, zoals deze bepaling eist. Is dat vermoeden gerechtvaardigd, dan mag van de verdachte een concrete, verifieerbare en niet op voorhand hoogst onwaarschijnlijke verklaring over de herkomst worden verlangd, zonder dat de bewijslast bij hem komt te liggen.
-
Welke bestanddelen scheiden eenvoudig witwassen van witwassen?
De Hoge Raad overweegt dat het hof door bewezen te verklaren dat de voorwerpen uit enig misdrijf kwamen, en niet uit eigen misdrijf, en dat zij onmiddellijk of middellijk van misdrijf afkomstig waren, en niet uitsluitend onmiddellijk, al had gekozen tegen eenvoudig witwassen en voor de gewone variant. Tussen die gewone variant en de schuldvariant had het hof echter ook moeten kiezen, omdat daarop verschillende strafmaxima staan. Een alternatieve bewezenverklaring mag alleen als de keuze voor de strafrechtelijke betekenis van het feit niet uitmaakt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.