Artikel 385d Sr: Geweld op een luchthaven

Een luchthaven is een plek waar zeer veel mensen dicht op elkaar zijn, vaak in afgesloten ruimten en met beperkte uitgangen. Artikel 385d Sr houdt daar rekening mee: geweld tegen iemand op een luchthaven wordt zwaarder bestraft dan hetzelfde geweld elders, mits daardoor levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor andere aanwezigen op de luchthaven te duchten valt. Het gaat de wetgever dus niet alleen om het slachtoffer, maar om de mensen eromheen.

De bestanddelen

• Een daad van geweld — het gaat om fysiek geweld tegen een persoon. Vernieling of geweld tegen zaken valt onder andere bepalingen.
• Tegen iemand die zich op een luchthaven bevindt — de plaats is bepalend. Het artikel maakt geen onderscheid tussen een terminal, een platform of een ander deel van het luchthavengebied.
• Gevaar voor anderen op de luchthaven — dit is het kernbestanddeel dat de verzwaring rechtvaardigt. Er moet levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor andere aanwezigen te duchten zijn geweest. Ontbreekt dat, dan blijven de gewone geweldsdelicten over.

- Opzettelijk — het opzet moet gericht zijn op het geweld. De gevolgen die de straf verhogen, hoeven niet door het opzet te zijn gedekt.

De drie trappen

• Gevaar voor anderen — gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren of een geldboete van de vijfde categorie.
• Gevaar met zwaar lichamelijk letsel als gevolg — maximaal twaalf jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.

- Levensgevaar met de dood als gevolg — gevangenisstraf van ten hoogste vijftien jaren of een geldboete van de vijfde categorie.

Wat te duchten valt betekent

De wet vraagt niet dat er daadwerkelijk iemand anders gewond raakt. Beslissend is of het gevaar naar objectieve maatstaven te verwachten viel, gelet op de omstandigheden: hoeveel mensen er waren, hoe de ruimte eruitzag, welk middel werd gebruikt. Die beoordeling gebeurt achteraf door de rechter, maar naar de situatie zoals die op dat moment was. Dat betekent ook dat een op zichzelf beperkt incident in een overvolle vertrekhal onder deze bepaling kan vallen, terwijl hetzelfde incident op een verlaten plek dat niet doet.

Afbakening

Vindt het geweld plaats aan boord van een luchtvaartuig in vlucht, dan is artikel 385b Sr van toepassing. Wordt de zeggenschap over een vervoermiddel afgedwongen, dan artikel 385a Sr. Gaat het om onjuiste informatie die gevaar oplevert, dan artikel 385c Sr. Blijft het gevaar voor anderen uit, dan gelden de gewone bepalingen over mishandeling, zware mishandeling of poging tot doodslag, met hun eigen strafmaxima. Bestaat er een terroristisch oogmerk, dan verbindt de wet daaraan aparte gevolgen.

In de praktijk

Luchthavens zijn intensief gecameraad en beveiligd, wat betekent dat incidenten doorgaans goed te reconstrueren zijn. Voor reizigers en personeel die met geweld te maken krijgen, is de eerste stap aangifte bij de dienst die op de luchthaven met politietaken is belast; daarna kunnen zij zich in de strafzaak voegen als benadeelde partij en gebruikmaken van slachtofferhulp. Voor verdachten is het onderscheid tussen dit artikel en de gewone geweldsdelicten van groot belang: of er gevaar voor anderen te duchten was, bepaalt of het maximum negen jaren of enkele jaren bedraagt, en dat is in een strafzaak vaak het centrale twistpunt.