Artikel 383 Sr: Uitrusten van een schip voor zeeroof

Zeeroof begint aan wal. Artikel 383 Sr richt zich daarom niet op de mensen aan boord maar op degene die het vaartuig of luchtvaartuig gereedmaakt voor het doel dat artikel 381 Sr omschrijft: het op open zee plegen van geweld tegen andere schepen of tegen de mensen en goederen daarop, zonder geldige machtiging. Wie dat doet, voor eigen rekening of voor die van een ander, riskeert gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren of een geldboete van de vijfde categorie: hetzelfde maximum als de schipper zelf.

De bestanddelen

• Uitrusten — het gaat om het gereedmaken van het vaartuig of luchtvaartuig voor de vaart of vlucht met dat doel. De wet vraagt niet dat het schip ook daadwerkelijk uitvaart of dat er ooit iemand wordt aangevallen.
• Een vaartuig of luchtvaartuig — beide vallen eronder, in lijn met artikel 381 Sr, dat het luchtvaartuig en het luchtruim boven open zee uitdrukkelijk gelijkstelt.
• Met de bestemming van artikel 381 Sr — de bestemming is het kernbestanddeel. Er moet vaststaan waarvoor het vaartuig gereed werd gemaakt; een schip dat toevallig geschikt zou zijn voor geweld op zee, is nog geen schip met die bestemming.

- Voor eigen of vreemde rekening — het maakt niet uit of de dader zelf het financiële belang heeft of dat hij het in opdracht doet.

Waarom dit een zelfstandig misdrijf is

Zonder deze bepaling zou de organisator pas in beeld komen als deelnemer aan de zeeroof zelf, en dan alleen wanneer die zeeroof ook werkelijk plaatsvindt. De wetgever heeft de strafbaarheid daarom naar voren gehaald: de voorbereiding is zelfstandig strafbaar gesteld, met een maximum dat gelijk staat aan dat van de schipper. Daarmee komt de nadruk te liggen op degene die het geld en de middelen levert, en dat is doorgaans degene die het meest te winnen heeft.

Afbakening

Artikel 384 Sr gaat een stap verder van het feit af: dat treft wie meewerkt aan de verhuur, bevrachting of verzekering van zo'n vaartuig terwijl hij de bestemming kent, met een lager maximum van acht jaren. Wie zelf meevaart, valt onder artikel 381 Sr, en bij een dodelijke afloop van het geweld onder artikel 382 Sr. Artikel 385 Sr richt zich op degene die een Nederlands vaartuig opzettelijk in de macht van zeerovers brengt.

Wetenschap en bewijs

Het bewijs van de bestemming is in zaken als deze het lastigste onderdeel. Het draait op de combinatie van omstandigheden: de aard van de uitrusting, de wijze van financiering, de gekozen route en de contacten van de betrokkenen. Zolang uit dat geheel niet blijkt waarvoor het vaartuig was bedoeld, blijft een veroordeling buiten bereik. Wie te goeder trouw een schip uitrust dat later voor andere doeleinden wordt gebruikt, is niet strafbaar op grond van dit artikel.

In de praktijk

De praktische betekenis van dit artikel ligt in de opsporing van de organisatie achter piraterij. Onderzoeken richten zich op geldstromen, op eigendomsstructuren van schepen en op de vraag wie opdracht gaf tot de uitrusting. Voor scheepswerven, leveranciers en tussenpersonen betekent de bepaling dat zij een eigen verantwoordelijkheid hebben om te weten voor wie zij werken; bij twijfel over de identiteit van de opdrachtgever of over het doel van een opdracht is navraag en vastlegging de aangewezen route.