Artikel 315 Sr: Gekwalificeerde stroperij

Artikel 315 Sr bevat de zware variant van stroperij. De grondgedachte is dat de lichte strafbedreiging van artikel 314 Sr past bij kleinschalig wegnemen uit het veld, maar niet meer wanneer het feit bedrijfsmatige trekken krijgt of onder omstandigheden plaatsvindt die ook bij diefstal als verzwarend gelden. In die gevallen loopt het maximum sterk op.

De twee gevallen

• Met hulpmiddelen voor vervoer — de stroperij wordt gepleegd met behulp van vaartuigen, wagens of trek- of lastdieren. Daarmee kan in één keer veel meer worden meegenomen, en het wijst op planmatig handelen.

- Onder verzwarende omstandigheden — het gaat om de omstandigheden die in artikel 311 Sr, eerste lid, onder 2° tot en met 5° staan: profiteren van een ramp of ongeregeldheid, 's nachts wegnemen in een woning of op een besloten erf waar men zich buiten weten of tegen de wil van de rechthebbende bevindt, samenwerking van twee of meer personen, en het gebruik van middelen als braak, inklimming, valse sleutels of misleiding.

Waarom dit verschil zoveel uitmaakt

Bij eenvoudige stroperij is de schade doorgaans klein en het feit gelegenheidsgebonden. De hier genoemde omstandigheden wijzen op iets anders: een dader die zich voorbereidt, die samenwerkt of die drempels doorbreekt. Daarmee lijkt het feit meer op gekwalificeerde diefstal dan op het lichte grondfeit, en dat verklaart waarom de wetgever hier een geheel andere strafbedreiging heeft gekozen.

De omstandigheid moet in de tenlastelegging staan en bewezen worden verklaard. Alleen dan mag de rechter binnen het hogere maximum straffen.

De straf

Voor het eerste lid geldt een maximum van drie jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie. Dat is een veelvoud van wat op eenvoudige stroperij staat en ligt in dezelfde orde als bij lichtere geweldsdelicten.

Het tweede lid voegt daaraan toe dat ontzetting van de rechten uit artikel 28 Sr, eerste lid, onder 1°, 2° en 4°, kan worden uitgesproken: het bekleden van ambten, het dienen bij de gewapende macht en het optreden als raadsman of gerechtelijk bewindvoerder. Ook dat is facultatief en vraagt om een concrete aanleiding.

Afbakening

Ontbreken beide gevallen, dan blijft artikel 314 Sr over met zijn lage maxima. Betreft het weggenomen goed niet de in artikel 314 Sr opgesomde veld- en natuurproducten, dan gaat het niet om stroperij maar om diefstal volgens artikel 310 Sr, of om gekwalificeerde diefstal volgens artikel 311 Sr.

Wordt er geweld of bedreiging met geweld tegen personen gebruikt, dan vallen de stroperijbepalingen weg en komt artikel 312 Sr in beeld.

In de praktijk

Deze bepaling speelt vooral bij grootschalig wegnemen van zand, grind, hout of gewassen uit buitengebieden, waarbij materieel wordt ingezet. Grondeigenaren, waterschappen en terreinbeheerders doen dan aangifte; het onderzoek richt zich op sporen van voertuigen en op de afzet van het materiaal.

Voor verdachten maakt het verschil tussen de twee stroperijartikelen zeer veel uit voor de strafmaat. De discussie gaat daarom vaak over de vraag of de inzet van een voertuig werkelijk als hulpmiddel bij het wegnemen kan gelden. Rechtsbijstand is vanaf het eerste verhoor beschikbaar.