Artikel 249 Sr: Aanranding van een kind onder de twaalf jaar

Artikel 249 Sr beschermt de jongste kinderen. Strafbaar zijn seksuele handelingen met een kind dat nog geen twaalf jaar is. Instemming speelt hier geen enkele rol, en anders dan bij de artikelen 247 en 248 Sr kent dit artikel geen uitzondering voor leeftijdsgenoten. De wetgever gaat ervan uit dat seksueel contact met een kind van deze leeftijd nooit binnen een gelijkwaardige situatie kan plaatsvinden.

De bestanddelen

• Een kind beneden de twaalf jaar — de leeftijd op het moment van het feit is beslissend. Voor kinderen van twaalf tot zestien gelden de artikelen 247 en 248 Sr. Of de verdachte wist hoe oud het kind was, speelt in beginsel geen rol. De leeftijd is een zogenoemd geobjectiveerd bestanddeel: het openbaar ministerie hoeft niet te bewijzen dat de verdachte de leeftijd kende of had moeten kennen. Wie zich erop beroept dat hij zich buiten zijn schuld in de leeftijd heeft vergist, maakt volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad weinig kans.
• Seksuele handelingen verrichten met het kind — artikel 239 Sr bepaalt hoe ruim dat begrip is. Ook wie het kind die handelingen laat verrichten of laat ondergaan door een derde, valt onder de omschrijving; lichamelijke aanwezigheid van de dader is dus niet vereist.

- Geen binnendringen — bestaan de handelingen uit of mede uit het seksueel binnendringen van het lichaam, dan geldt niet dit artikel maar artikel 250 Sr.

Geen uitzondering voor leeftijdsgenoten

Het ontbreken van de leeftijdsgenotenuitzondering is een bewuste keuze. Bij kinderen onder de twaalf jaar aanvaardt de wet geen situatie waarin van gelijkwaardigheid kan worden gesproken. Dat betekent overigens niet dat elk grensoverschrijdend gedrag tussen jonge kinderen onderling tot een strafzaak leidt: kinderen onder de twaalf jaar kunnen zelf niet strafrechtelijk worden vervolgd, en bij jonge verdachten daarboven weegt het jeugdstrafrecht met zijn nadruk op opvoeding en behandeling zwaar mee.

De straf

Op het eerste lid staat gevangenisstraf van ten hoogste tien jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Ging het feit gepaard met dwang, geweld of bedreiging — daaraan voorafgaand, tegelijk of erna — dan geldt volgens het tweede lid een maximum van dertien jaren en vier maanden gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie. Naast de straf kan de rechter maatregelen opleggen die zien op het risico van herhaling, waaronder behandeling in een strafrechtelijk kader.

Afbakening

Artikel 250 Sr is de variant met binnendringen, met de zwaarste maxima van deze titel. Artikel 251 Sr ziet op benadering van kinderen zonder dat het tot seksuele handelingen komt. Artikel 250a Sr stelt voorbereidende gedragingen zelfstandig strafbaar. Gaat het om beeldmateriaal, dan geldt artikel 252 Sr, en bij het bijwonen van een voorstelling artikel 253 Sr. Wordt het kind onttrokken aan het wettig gezag of uitgebuit, dan komen andere bepalingen daarnaast in beeld, waaronder artikel 273f Sr over mensenhandel.

In de praktijk

Bij jonge kinderen komen signalen vrijwel altijd van volwassenen om het kind heen: ouders, school, huisarts of hulpverlening. Wie iets vermoedt maar het niet zeker weet, kan advies vragen bij een meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling of bij de politie; melden is ook mogelijk zonder direct aangifte te doen. Het horen van jonge kinderen gebeurt onder bijzondere waarborgen door daarvoor opgeleide rechercheurs, om te voorkomen dat het onderzoek het kind extra belast. Voor het kind is kosteloze bijstand van een advocaat beschikbaar. Wie merkt dat hij seksuele gevoelens voor kinderen heeft en wil voorkomen dat hij een strafbaar feit pleegt, kan daarvoor hulp zoeken; een huisarts kan verwijzen naar gespecialiseerde en vertrouwelijke zorg.