Artikel 232 Sr: Skimmen en vervalsen van betaalpassen

Artikel 232 Sr beschermt het niet-contante betalingsverkeer. Het eerste lid stelt strafbaar het opzettelijk valselijk opmaken of vervalsen van een niet-contant betaalinstrument, zoals een bank- of creditcard, en van voor het publiek beschikbare kaarten en dragers van identificerende persoonsgegevens die bestemd zijn om langs geautomatiseerde weg andere prestaties dan betalingen te verkrijgen. Daarbij hoort een bijzondere eis: de dader moet het oogmerk hebben gehad zichzelf of een ander te bevoordelen.

Het eerste lid

• Niet-contant betaalinstrument — het middel waarmee zonder contant geld kan worden betaald. De omschrijving is techniekonafhankelijk gehouden, zodat zij ook opgaat voor betaalvormen die niet uit een fysieke pas bestaan.
• Kaarten en dragers van identificerende gegevens — kaarten die voor het publiek beschikbaar zijn en die dienen om geautomatiseerd een andere prestatie te verkrijgen dan een betaling, bijvoorbeeld toegang of vervoer. Het moet gaan om kaarten die in principe voor iedere belangstellende te krijgen zijn, ook als daar kosten of voorwaarden aan verbonden zijn. Een pas die alleen binnen een gesloten groep wordt uitgegeven en niet voor buitenstaanders verkrijgbaar is, valt erbuiten.
• Valselijk opmaken of vervalsen — het maken van een instrument dat niet echt is, of het wijzigen van een bestaand instrument. Ook skimmen, het kopiëren van de gegevens van een pas naar een andere pas, valt hieronder.

- Oogmerk van bevoordeling — de dader moet erop uit zijn geweest zichzelf of een ander te bevoordelen. Dat hoeft niet te zijn gelukt en er hoeft geen schade te zijn ingetreden.

Het tweede lid: gebruik, bezit en handel

Het tweede lid richt zich op de keten eromheen. Strafbaar is het opzettelijk gebruiken van een door misdrijf verkregen, vals of vervalst betaalinstrument of van zo'n kaart alsof die echt is. Daarnaast is een lange reeks handelingen strafbaar gesteld: afleveren, voorhanden hebben, ontvangen, zich verschaffen, vervoeren, invoeren, uitvoeren, verkopen en overdragen. Ook die handelingen moeten opzettelijk zijn verricht: de betrokkene moet, ten minste in de vorm van voorwaardelijk opzet, hebben geweten dat het om een vals, vervalst of door misdrijf verkregen instrument ging. Alleen voor de bestemming geldt een lichtere maatstaf: voldoende is dat hij weet of redelijkerwijs moet vermoeden dat het instrument voor zulk gebruik bestemd is. Zo kan ook worden opgetreden tegen tussenpersonen en koeriers die zelf niets vervalsen en niets pinnen.

De straf

Beide leden kennen hetzelfde maximum: zes jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie. In de praktijk weegt bij de strafoplegging vooral mee hoeveel rekeninghouders zijn getroffen en welke rol de verdachte in het geheel had; de bedenker en organisator worden anders bejegend dan degene die tegen een kleine vergoeding een pas vervoerde.

Afbakening

Wordt met het instrument daadwerkelijk geld weggenomen van een rekening, dan komt daarnaast diefstal op grond van artikel 310 Sr in beeld, en bij het gebruik van geweld of bedreiging artikel 312 Sr. Wordt iemand door misleiding bewogen zijn pas of gegevens af te staan, dan gaat het om oplichting op grond van artikel 326 Sr. Artikel 232 Sr gaat over valse of vervalste passen. Gebruikt iemand zijn eigen, ongewijzigde pas om zich geld toe te eigenen waarop hij geen aanspraak heeft, dan is aan de pas zelf niets mis en is dit artikel niet van toepassing; zo'n handelwijze kan wel als oplichting worden vervolgd. Artikel 234 Sr stelt het voorhanden hebben van middelen om deze feiten te plegen zelfstandig strafbaar, en artikel 231b Sr ziet op het misbruik van identificerende persoonsgegevens buiten het betalingsverkeer. Wordt de opbrengst vervolgens verhuld, dan gelden de witwasbepalingen van artikel 420bis Sr en volgende.

Een voorbeeld: iemand wordt aangehouden met een aantal betaalpassen die niet op zijn naam staan en waarvan de gegevens zijn aangepast. Ook zonder dat er één transactie heeft plaatsgevonden, kan het voorhanden hebben ervan onder het tweede lid vallen.

In de praktijk

Wie merkt dat er onbekende afschrijvingen zijn, moet direct de bank waarschuwen en de pas laten blokkeren, en vervolgens aangifte doen. Banken vergoeden schade door misbruik in beginsel, tenzij de rekeninghouder grof nalatig met zijn gegevens is omgegaan; die beoordeling loopt langs de bank en zo nodig het klachteninstituut, niet via de strafzaak. Voor de verdachte is de kernvraag wat hij wist of moest vermoeden. Juist bij het vervoeren of bewaren van passen voor een ander is dat het punt waarop de zaak draait, en is bijstand van een advocaat vanaf het eerste verhoor van belang.