Hij die opzettelijk en wederrechtelijk identificerende persoonsgegevens, niet zijnde biometrische persoonsgegevens, van een ander gebruikt met het oogmerk om zijn identiteit te verhelen of de identiteit van de ander te verhelen of misbruiken, waardoor uit dat gebruik enig nadeel kan ontstaan, wordt gestraft met een gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van de vijfde categorie.
←
Terug 231a · Vervalsing van biometrische kenmerken
Verder 232 · Skimmen en vervalsen van betaalpassen
→
Artikel 231b Sr: Identiteitsfraude met persoonsgegevens
Identiteitsfraude met persoonsgegevens
Wettekst
Toelichting
Artikel 231b Sr is de bepaling tegen identiteitsfraude in ruime zin. Strafbaar is het opzettelijk en wederrechtelijk gebruiken van identificerende persoonsgegevens van een ander, met het doel de eigen identiteit te verhullen of de identiteit van die ander te verhullen of te misbruiken, terwijl uit dat gebruik nadeel kan ontstaan. Biometrische gegevens vallen er uitdrukkelijk buiten; daarvoor geldt artikel 231a Sr.
De bestanddelen
- Identificerende persoonsgegevens — gegevens waarmee iemand kan worden geïdentificeerd, zoals een naam in combinatie met een geboortedatum, een burgerservicenummer of een klantnummer. Het gaat om gegevens die aan één persoon toebehoren.
- Van een ander — het moeten de gegevens van iemand anders zijn. Het opgeven van een verzonnen naam die niemand toebehoort, valt hier niet onder.
- Opzettelijk en wederrechtelijk — wederrechtelijk betekent: zonder recht of bevoegdheid. Wie met toestemming en binnen de grenzen daarvan de gegevens van een ander gebruikt, handelt niet wederrechtelijk.
- Oogmerk van verhullen of misbruiken — de dader moet erop uit zijn geweest zijn eigen identiteit te verbergen, of de identiteit van de ander te verbergen of te misbruiken.
- Waardoor nadeel kan ontstaan — er hoeft geen schade te zijn geleden. Voldoende is dat het gebruik tot nadeel kán leiden, en dat nadeel hoeft niet financieel te zijn: reputatieschade, een onterechte registratie of maandenlang moeten uitleggen dat u het niet was, telt evengoed.
De straf
Als hoogste straf noemt de wet vijf jaren gevangenisstraf, met een geldboete van de vijfde categorie als alternatief. Dat ligt iets onder het maximum voor de vervalsing van identiteitsdocumenten en van biometrische gegevens, wat past bij het gegeven dat hier geen document of kenmerk wordt nagemaakt maar bestaande gegevens worden misbruikt. De opgelegde straf loopt sterk uiteen: van een taakstraf bij een enkel incident tot een gevangenisstraf wanneer het misbruik stelselmatig was en veel mensen raakte.
Afbakening
Artikel 231 Sr ziet op reisdocumenten en identiteitsbewijzen, artikel 231a Sr op biometrische kenmerken. Artikel 231b Sr vult die reeks aan voor de overige identificerende gegevens en is daarmee het vangnet binnen deze groep. Wordt er een document vervalst om het gebruik te ondersteunen, dan komt artikel 225 Sr of artikel 231 Sr erbij. Wordt met de gestolen identiteit geld of goed verkregen, dan is oplichting op grond van artikel 326 Sr aan de orde. Zijn de gegevens verkregen door in te breken in een computersysteem, dan gelden daarnaast de bepalingen over computercriminaliteit.
Een voorbeeld: iemand bestelt op naam van een ander goederen op afbetaling, met gebruik van diens naam en geboortedatum. Ook als de goederen nooit worden geleverd, is het feit voltooid, omdat het gebruik tot nadeel voor die ander kon leiden.
In de praktijk
Slachtoffers merken identiteitsfraude vaak pas wanneer er een aanmaning, een incassobrief of een registratie opduikt die zij niet kunnen plaatsen. De eerste stappen zijn dan: aangifte doen bij de politie, de betrokken bedrijven en instanties schriftelijk informeren en het bewijs van die meldingen bewaren. Dat is nodig om onterechte vorderingen en registraties ongedaan te maken; dat traject loopt naast de strafzaak en duurt vaak langer. Voor de verdachte draait het verweer op de wederrechtelijkheid en op het oogmerk. Laat u in beide rollen bijstaan, want de bewijsvoering steunt meestal op digitale sporen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Voor wie moet het nadeel bij identiteitsmisbruik kunnen ontstaan?
De Hoge Raad oordeelt dat het vereiste nadeel in art. 231b Sr uitsluitend gaat over het mogelijke nadeel voor de ander wiens persoonsgegevens zijn misbruikt. Dat nadeel kan vele vormen hebben, zoals financieel nadeel, reputatieschade of vervuiling van gegevensbestanden, maar het moet steeds die ander treffen. Dat volgt uit de strekking van de bepaling en uit het feit dat zij een aanvulling vormt op de artikelen 231 en 231a Sr, waarin het nadeel niet voorkomt. De uitspraak wordt vernietigd.
-
Valt een nepaccount op naam van een ander eronder?
De Hoge Raad stelt voorop dat art. 231b Sr zich richt op gevallen waarin anderen daadwerkelijk het idee wordt gegeven dat zij te maken hebben met de persoon van wie de identiteit onterecht is aangenomen. Daaronder valt ook het geval waarin iemand zonder instemming op naam van een ander een account aanmaakt en die ander daarop in een kwaad daglicht stelt, met reputatieschade als gevolg. Het beroep op ironie of humor wordt daarmee niet gehonoreerd en het beroep wordt verworpen.
-
Geldt art. 231b Sr ook bij andermans paspoort?
De Hoge Raad oordeelt dat ook het gebruik van een reisdocument of identiteitsbewijs dat op naam van een ander staat, onder art. 231b Sr kan vallen. De opvatting dat de bepaling alleen geldt bij identiteitsfraude zonder officiële documenten, vindt geen steun in de tekst en ook niet in de wetsgeschiedenis; dat art. 231b Sr daar een aanvulling op vormt, betekent niet dat zij tot andere middelen beperkt is. Art. 231 Sr is ten opzichte van art. 231b Sr dus geen bijzondere strafbepaling. Het beroep wordt verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.