Artikel 223 Sr: Hulpmiddelen voor valse zegels

Artikel 223 Sr grijpt in voordat er een vals zegel bestaat. Strafbaar is het onder zich hebben van stoffen of voorwerpen waarvan de betrokkene weet dat zij bestemd zijn om het misdrijf van artikel 216 Sr te plegen: het namaken of vervalsen van van rijkswege uitgegeven zegels. Dat geldt ook wanneer het gaat om buitenlandse zegels, doordat artikel 222bis Sr dat misdrijf ook daarvoor van toepassing verklaart.

De bestanddelen

• Voorhanden hebben — voldoende is dat iemand feitelijk over de stoffen of voorwerpen kan beschikken. Eigendom is niet vereist, en ook niet dat hij ze zelf heeft aangeschaft. Wie ze voor een ander bewaart, heeft ze voorhanden.
• Stoffen of voorwerpen — de wet noemt hier geen gegevens, anders dan de vergelijkbare bepaling over vals geld in artikel 214 Sr. De omschrijving is dus beperkter en ziet op fysieke middelen.
• Bestemd tot het plegen van het misdrijf — de middelen moeten die bestemming hebben. Bij spullen die alleen voor dit doel bruikbaar zijn, ligt dat besloten in hun aard; bij middelen met een gewoon gebruik hangt het af van de vraag waarvoor zij in dit geval waren bedoeld.

- Waarvan hij weet — de wet eist wetenschap. Een vermoeden dat iemand had kunnen hebben, is niet genoeg; wie werkelijk niet doorhad waarvoor de middelen dienden, valt buiten dit artikel.

Een lichte strafbedreiging

Het maximum is gevangenisstraf van ten hoogste zes maanden of een geldboete van de vierde categorie. Dat is opvallend laag in vergelijking met het misdrijf dat ermee wordt voorbereid, waarop een aanzienlijk zwaardere straf staat, en ook laag vergeleken met de gelijksoortige bepaling voor vals geld in artikel 214 Sr. De wetgever heeft hier dus vooral een mogelijkheid willen scheppen om vroeg in te grijpen, niet om zwaar te straffen. Blijft het niet bij voorbereiding, dan komt het veel zwaardere artikel 216 Sr in beeld, eventueel in de vorm van een poging op grond van artikel 45 Sr.

Afbakening

Ten opzichte van de algemene voorbereidingsbepaling van artikel 46 Sr is artikel 223 Sr een bijzondere, zelfstandige strafbaarstelling met een eigen omschrijving en een eigen maximum. Artikel 214 Sr kent dezelfde constructie voor munten en bankbiljetten, maar met een veel hoger maximum en met gegevens erbij. Wordt daadwerkelijk een vals zegel gemaakt, dan gaat het feit op in artikel 216 Sr; wordt het valse zegel gebruikt of verhandeld, dan geldt artikel 220 Sr. Bij een veroordeling wegens artikel 223 Sr is ontzetting uit rechten niet mogelijk, want artikel 224 Sr noemt alleen de artikelen 216 tot en met 222bis Sr.

Een voorbeeld: bij een doorzoeking worden materialen aangetroffen die alleen bruikbaar zijn om officiële zegels na te bootsen. De bewoner zegt dat hij ze voor een ander bewaart. Erkent hij dat hij wist waarvoor ze dienden, dan is het feit rond; blijft dat onduidelijk, dan draait de zaak op de vraag of die wetenschap uit de omstandigheden kan worden afgeleid.

In de praktijk

Dit artikel komt zelden op zichzelf voor; het duikt meestal op naast een verdenking van het namaken zelf, of als terugvaloptie wanneer dat laatste niet te bewijzen is. Voor de verdediging liggen de aangrijpingspunten bij de bestemming van de aangetroffen middelen en bij de wetenschap van de verdachte. Wie als verdachte wordt gehoord, doet er goed aan zich eerst door een advocaat te laten adviseren, want juist over die wetenschap wordt in het eerste verhoor vaak het meeste vastgelegd.