Artikel 208 Sr: Valsemunterij

Artikel 208 Sr stelt valsemunterij strafbaar: het namaken of vervalsen van munten of van munt- en bankbiljetten, met het oogmerk om die als echt en onvervalst uit te geven of te laten uitgeven. Het beschermde belang is het vertrouwen in het betaalmiddel. Een economie draait op de aanname dat geld is wat het zegt te zijn; wie dat ondergraaft, treft niet één slachtoffer maar het betalingsverkeer als geheel. Dat verklaart het hoge strafmaximum.

De bestanddelen

• Namaken of vervalsen — namaken is het van de grond af vervaardigen van iets dat op echt geld moet lijken; vervalsen is het aanpassen van bestaand, echt geld, bijvoorbeeld door de waarde ervan te wijzigen.
• Munten of munt- en bankbiljetten — de bepaling ziet op het wettige betaalmiddel in stoffelijke vorm. Ook buitenlands geld valt eronder: wie bijvoorbeeld Zwitserse franken of Britse ponden namaakt, pleegt evengoed valsemunterij. Voor digitale betaalmiddelen en betaalpassen gelden andere bepalingen.
• Het oogmerk van uitgifte als echt — dit is het kernbestanddeel. De maker moet erop uit zijn geweest het namaaksel als echt geld in het verkeer te brengen, zelf of via anderen. Zonder dat oogmerk is er geen valsemunterij.

Dat oogmerk grenst het artikel scherp af. Wie een afbeelding van een biljet maakt voor een film, voor onderwijs of voor kunst, mist het oogmerk om het als echt uit te geven. Wel kent de wet daarvoor een eigen, veel lichtere bepaling: artikel 440 Sr stelt grenzen aan het vervaardigen en verspreiden van drukwerk en voorwerpen die op geld lijken. Ook is niet vereist dat het namaaksel perfect is; voldoende is dat het geschikt is om in het betalingsverkeer voor echt te worden aangezien.

De straf

Het maximum is gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren of een geldboete van de vijfde categorie. Op grond van artikel 215 Sr kan bij een veroordeling ontzetting worden uitgesproken van de rechten uit artikel 28 Sr, eerste lid, onder 1°, 2° en 4°. In de praktijk gaat een zaak vrijwel nooit alleen over het maken zelf: er is een keten van vervaardiging, verspreiding en uitgifte, en die keten bepaalt de zwaarte van de zaak.

Afbakening

Artikel 209 Sr straft degene die vals geld dat hij zelf maakte of waarvan hij bij ontvangst de valsheid kende in omloop brengt, of het met dat doel voorhanden heeft, vervoert of invoert. Artikel 210 Sr gaat over echt geld dat nog niet rechtmatig in omloop is gebracht. Artikel 213 Sr ziet op het uitgeven van vals geld buiten de gevallen van artikel 209 Sr, met een lager maximum: dat is de bepaling voor wie pas na ontvangst merkt dat het geld vals is en het toch doorgeeft. Het vervaardigen of voorhanden hebben van stoffen, voorwerpen of gegevens die voor het namaken zijn bestemd, is apart strafbaar gesteld in artikel 214 Sr. Voor vervalsing van documenten in het algemeen geldt artikel 225 Sr.

Een voorbeeld: bij een doorzoeking wordt een partij nagemaakte biljetten aangetroffen samen met apparatuur en materiaal voor de vervaardiging. Naast artikel 208 Sr kan dan artikel 214 Sr in beeld komen, en bij aangetroffen opbrengsten ook witwassen op grond van artikel 420bis Sr.

In de praktijk

Voor burgers en ondernemers is vooral van belang wat te doen bij een vermoeden van vals geld. Neem het biljet niet aan als u twijfelt, en meld het bij de politie of bij uw bank; vals geld heeft geen waarde en wordt niet vergoed. Wie ontdekt dat hij vals geld in handen heeft gekregen, is niet strafbaar zolang hij het niet doorgeeft: juist het bewust doorgeven maakt strafbaar. Levert u het in, dan loopt u zelf geen risico.