Artikel 201 Sr: Post onttrekken of openen

Artikel 201 Sr beschermt post die aan de bezorging is toevertrouwd. Strafbaar is wie brieven of andere stukken die bij een postkantoor zijn afgegeven of in een postbus zijn gedaan opzettelijk aan hun bestemming onttrekt, opent of beschadigt. Achter de bepaling zit een grondrechtelijk belang: het vertrouwen dat wat iemand verstuurt alleen de geadresseerde bereikt en alleen door hem wordt gelezen.

De bestanddelen

• Brieven of andere stukken — het gaat om poststukken. De inhoud doet er niet toe; ook een pakketje of een kaart kan eronder vallen.
• Toevertrouwd aan de post — het stuk moet zijn afgegeven bij een postkantoor of in een postbus zijn gedaan. Het gaat dus om de fase waarin het stuk onderweg is en niet meer onder de afzender maar nog niet onder de ontvanger valt.
• Aan de bestemming onttrekken, openen of beschadigen — drie gedragingen. Onttrekken is het stuk uit de bezorging halen, openen spreekt voor zich, en beschadigen omvat elke aantasting waardoor het stuk zijn functie verliest.
• Opzettelijk — het moet gewild gebeuren. Wie per ongeluk een brief van een huisgenoot openmaakt en dat direct meldt, handelt niet opzettelijk.

De bepaling ziet op de periode waarin het stuk aan de post is toevertrouwd. Is de brief eenmaal bezorgd en ligt hij in de brievenbus of in de gang, dan is deze bepaling niet meer aan de orde; dan kunnen andere delicten in beeld komen, zoals diefstal in de zin van artikel 310 Sr of vernieling op grond van artikel 350 Sr.

De straf

Het maximum is gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of een geldboete van de derde categorie. Wordt het poststuk niet alleen geopend maar ook de inhoud gehouden, dan komt daar doorgaans een vermogensdelict bij en bepaalt dat delict de zwaarte van de zaak. Voor de ambtenaar die zijn bevoegdheid overschrijdt bij het inbeslagnemen van post kent het wetboek een eigen bepaling in artikel 371 Sr.

Afbakening

Naast dit artikel beschermt het wetboek de vertrouwelijkheid van communicatie op andere manieren. Het afluisteren of opnemen van een gesprek met een technisch hulpmiddel is strafbaar gesteld in artikel 139a Sr, en het aftappen of opnemen van gegevens die via telecommunicatie worden overgedragen in artikel 139c Sr. Voor digitale berichten is dus niet artikel 201 Sr maar die reeks bepalend. Wordt een poststuk onttrokken waarop beslag rust, dan speelt artikel 198 Sr. Bij gebruik van braak, valse sleutels, een valse order of een vals kostuum kan de straf op grond van artikel 202 Sr met een jaar worden verhoogd; dat is bij het leeghalen van postbussen een reele mogelijkheid.

Een voorbeeld: iemand haalt uit een postbus stukken weg die voor een ander bestemd zijn en opent die om te zien wat erin zit. Dat valt onder artikel 201 Sr; houdt hij ook de inhoud, dan komt daar een vermogensdelict bij.

In de praktijk

Mist u structureel post, meld dat dan zowel bij de afzender als bij de postbezorger, en doe aangifte als er aanwijzingen zijn dat er stukken worden onderschept; dat komt vooral voor bij post met financiele inhoud. Een veelvoorkomende situatie is dat post van een ex-partner of van een vorige bewoner op het adres blijft binnenkomen: die post niet doorgeven is onhandig, maar haar openen is een zelfstandig strafbaar feit. Retourneer haar ongeopend of geef door dat de geadresseerde is verhuisd.