Artikel 142a Sr: Bommelding en het naspelen van een explosief

Een dreiging met een explosie heeft dezelfde ontwrichtende werking als een echte, ook als er niets is. Deze bepaling stelt die dreiging daarom zelfstandig strafbaar. Het eerste lid ziet op wie een voorwerp verzendt, achterlaat of plaatst met het doel een ander ten onrechte te laten geloven dat daarmee een ontploffing kan worden veroorzaakt. Het tweede lid ziet op wie een bericht doorgeeft met datzelfde doel, de klassieke bommelding. Op beide staat gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of een geldboete van de vierde categorie.

De bestanddelen

• Een voorwerp of een bericht. De wet onderscheidt de fysieke variant en de melding; beide zijn even zwaar bestraft.
• Op een plaats, toegankelijk of niet. Het maakt niet uit of de plaats voor het publiek open staat; ook een afgesloten bedrijfsterrein of een woning valt eronder.

- Het oogmerk om te doen geloven. Dit is de kern: de dader moet erop uit zijn een ander ten onrechte te laten denken dat er ontploffingsgevaar is. Zonder dat oogmerk is de bepaling niet van toepassing.

Waarom het maximum zo hoog is

Vier jaren is fors voor gedrag waarbij per definitie niets kan ontploffen. De verklaring ligt in de gevolgen: een gebouw wordt ontruimd, een station of luchthaven wordt stilgelegd, gespecialiseerde diensten rukken uit en duizenden mensen worden urenlang geraakt. Die ontwrichting is echt, ook als de dreiging vals is. Bij het bepalen van de straf kijkt de rechter naar de omvang van die gevolgen en naar de kosten die zijn gemaakt.

Een grap is geen verweer

In de praktijk wordt vaak aangevoerd dat het als grap was bedoeld. Dat helpt zelden. De wet vraagt niet naar het motief maar naar het oogmerk om een ander ten onrechte te doen geloven dat er gevaar is; wie dat wil bereiken, heeft het delict voltooid, ook als het achteraf niet zo serieus was bedoeld. Wel kan het motief meewegen bij de strafmaat, naast de leeftijd en de persoonlijke omstandigheden van de verdachte.

Afbakening

Voor gewoon vals alarm en voor onnodig bellen naar het alarmnummer bestaat het lichtere artikel 142 Sr. Wordt een concrete persoon bedreigd, dan komt bedreiging volgens artikel 285 Sr in beeld. Wordt met de dreiging geld of een andere prestatie afgedwongen, dan gaat het om afpersing volgens artikel 317 Sr. Is er wél een werkend explosief in het spel, dan gelden de veel zwaardere bepalingen over gevaar voor de algemene veiligheid.

In de praktijk

Meldingen worden vrijwel altijd herleid tot een telefoonnummer, een account of camerabeelden; anonimiteit is een illusie. Naast de strafzaak volgt geregeld een civiele vordering van de getroffen organisatie voor de kosten van ontruiming en stilstand, en die kunnen hoog oplopen. Voor jonge verdachten kan het jeugdstrafrecht gelden, met andere sancties en meer nadruk op herstel. Wie hiervoor wordt uitgenodigd voor een verhoor, doet er goed aan eerst een advocaat te spreken.