- Zij die openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen of goederen, worden gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren en zes maanden of geldboete van de vierde categorie.
- De schuldige wordt gestraft: 1°. met gevangenisstraf van ten hoogste zes jaren of geldboete van de vierde categorie, indien hij opzettelijk goederen vernielt of indien het door hem gepleegde geweld enig lichamelijk letsel ten gevolge heeft; 2°. met gevangenisstraf van ten hoogste negen jaren of geldboete van de vijfde categorie, indien dat geweld zwaar lichamelijk letsel ten gevolge heeft; 3°. met gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren of geldboete van de vijfde categorie, indien dat geweld de dood ten gevolge heeft.
- Artikel 81 blijft buiten toepassing.
←
Terug 140a · Deelneming aan een terroristische organisatie
Verder 141a · Hulp bij openlijk geweld
→
Artikel 141 Sr: Openlijke geweldpleging
Openlijke geweldpleging
Wettekst
Toelichting
Als een groep in het openbaar geweld gebruikt, is vaak niet vast te stellen wie welke klap of trap heeft uitgedeeld. Deze bepaling lost dat op door het openlijk in vereniging plegen van geweld tegen personen of goederen zelfstandig strafbaar te stellen. De wet noemt gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren en zes maanden of een geldboete van de vierde categorie. Het gaat om rellen, vechtpartijen op straat en vernielingen door een groep.
De bestanddelen
- Openlijk. Het geweld moet plaatsvinden op een plaats waar het publiek er kennis van kan nemen; niet vereist is dat er ook echt mensen stonden te kijken.
- In vereniging. Er moeten minstens twee personen zijn die samen geweld plegen. Wie erbij staat en niets doet, is nog geen dader.
- Geweld tegen personen of goederen. Beide vormen vallen eronder: mensen slaan en spullen kapotmaken.
Wat een significante bijdrage betekent
Iedere deelnemer wordt afgerekend op het geweld van de groep, maar alleen als hij daaraan zelf een voldoende wezenlijke bijdrage heeft geleverd. In de rechtspraak is uitgekristalliseerd dat die bijdrage niet uit geweldshandelingen hoeft te bestaan: aanmoedigen, opjutten, het afschermen van geweldplegers of het aanvoeren van de groep kan volstaan. Aanwezig zijn en meelopen is niet genoeg. Dat onderscheid is in de praktijk het belangrijkste twistpunt.
De gekwalificeerde varianten
- Vernieling of lichamelijk letsel. Vernielt de verdachte opzettelijk goederen of leidt zijn geweld tot lichamelijk letsel, dan geldt ten hoogste zes jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
- Zwaar lichamelijk letsel. Ten hoogste negen jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
- De dood. Ten hoogste twaalf jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.
Twee begrenzingen
De verzwaringen gelden alleen bij degene aan wiens eigen geweld het genoemde gevolg is verbonden; het tweede lid spreekt over het door hem gepleegde geweld. Daarnaast bepaalt het derde lid dat artikel 81 Sr buiten toepassing blijft. Die bepaling stelt het brengen van iemand in een staat van bewusteloosheid of onmacht elders gelijk aan geweld; voor de openlijke geweldpleging geldt die gelijkstelling dus niet.
Een voorbeeld. Na een voetbalwedstrijd trekt een groep supporters door een winkelstraat. Enkelen gooien ruiten in, anderen roepen hen aan en houden omstanders op afstand. Ook wie zelf geen steen gooide, kan onder deze bepaling vallen als hij het geweld door zijn optreden mede mogelijk maakte. Wie alleen toekeek en doorliep, valt erbuiten.
Afbakening
Is er sprake van een duurzaam samenwerkingsverband dat op misdrijven is gericht, dan komt artikel 140 Sr in beeld. Kan het geweld van één persoon precies worden vastgesteld, dan kan hij ook of in plaats daarvan worden vervolgd voor mishandeling volgens artikel 300 Sr of vernieling volgens artikel 350 Sr. Het verschaffen van middelen of inlichtingen om zulk geweld mogelijk te maken is apart strafbaar gesteld in artikel 141a Sr.
In de praktijk
Zaken hierover steunen vaak op camerabeelden en op beelden die deelnemers zelf verspreidden. Voor een verdachte is de kernvraag wat hij precies deed: aanwezigheid alleen is niet strafbaar, maar bewegingen die als aanmoediging worden gelezen wel. Slachtoffers en gedupeerde ondernemers kunnen zich als benadeelde partij in het strafproces voegen om hun schade vergoed te krijgen; het is verstandig kosten en herstelfacturen meteen vast te leggen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is geweld 'openlijk' gepleegd?
De Hoge Raad zet uiteen dat het bij openlijkheid in de kern erom gaat dat het geweld zich zo en op zo'n plaats heeft voltrokken dat de openbare orde is verstoord. Of dat zo is, hangt mede af van de vraag of bij de geweldpleging in zekere zin willekeurig publiek aanwezig was of had kunnen zijn; die mogelijke aanwezigheid verdient bijzondere aandacht op plaatsen die niet voor ieder toegankelijk zijn. Ook de mate waarin de normale gang van zaken is verstoord kan van belang zijn. In niet-evidente gevallen vraagt de motivering van dit bestanddeel extra aandacht, waarbij onder meer de potentiële waarneembaarheid en de omvang van het mogelijke publiek meewegen.
-
Wanneer pleegt iemand het geweld 'in vereniging'?
De Hoge Raad stelt voorop dat van het in vereniging plegen van geweld sprake is als de betrokkene een voldoende significante of wezenlijke bijdrage aan het geweld levert, waarbij die bijdrage zelf niet gewelddadig hoeft te zijn. De enkele omstandigheid dat iemand aanwezig is in een groep die openlijk geweld pleegt, is dus niet zonder meer genoeg. Omdat het hof niet alleen op die aanwezigheid had gelet, maar ook had vastgesteld dat de verdachte welbewust een vrijwel zekere confrontatie had opgezocht en enige tijd was meegegaan in een aanvalsgolf, kon het een voldoende bijdrage aannemen. Het beroep is verworpen.
-
Welke vormen kan de samenwerking bij openlijk geweld aannemen?
De Hoge Raad overweegt dat de rechter moet beoordelen of er nauw en bewust is samengewerkt bij het openlijk plegen van geweld. Daarbij is van belang dat dit delict verschillende verschijningsvormen kent: naast evidente samenwerking valt er ook geweld onder dat bestaat uit een diffuus samenstel van uiteenlopende geweldshandelingen binnen een ongestructureerd en mogelijk spontaan verband met een eigen, soms moeilijk doorzichtige dynamiek. Een bijdrage van voldoende gewicht kan onder omstandigheden ook geheel of ten dele bestaan uit handelingen die zelf niet gewelddadig zijn.
-
Levert geweld tegen meerdere slachtoffers één feit op?
Het hof had geoordeeld dat de tenlastegelegde openlijke geweldpleging tegen twee personen een feit vormt, zodat die hele tenlastelegging aan zijn oordeel was onderworpen. De Hoge Raad laat dat oordeel in stand: er is dan geen vrijspraak die buiten het hoger beroep van de verdachte valt. De regel dat de verdachte bij gevoegde zaken alleen kan opkomen tegen de zaken waarin hij niet geheel is vrijgesproken, staat daaraan niet in de weg. Het beroep werd verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.