Artikel 138b Sr: Belemmeren van de toegang tot een computersysteem

Deze bepaling gaat niet over binnendringen maar over platleggen. Strafbaar is wie een geautomatiseerd werk opzettelijk en zonder recht in de weg zit, en dat doet door er gegevens naartoe te sturen of aan te bieden; zowel de toegang tot dat systeem als het gebruik ervan kan zo worden gehinderd. Daarmee is de bekende aanval waarbij een website of dienst onbereikbaar wordt gemaakt door overbelasting, strafbaar gesteld. Het basismaximum is gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of een geldboete van de vierde categorie.

De bestanddelen

• Opzettelijk en wederrechtelijk. De belemmering moet gewild zijn en zonder recht gebeuren. Een legitieme test met toestemming van de beheerder valt erbuiten, net als een onvoorziene toeloop van bezoekers.
• Belemmeren van toegang of gebruik. Het systeem hoeft niet volledig plat te liggen; ook het merkbaar hinderen van de bereikbaarheid telt. Er moet wel werkelijk hinder ontstaan. Het versturen van ongewenste berichten is daarom niet zonder meer strafbaar onder dit artikel; beslissend is of het systeem er merkbaar door wordt gehinderd, bijvoorbeeld wanneer het reserveringssysteem van een theater door een stroom aan nepaanvragen niet meer te gebruiken is.

- Door gegevens aan te bieden of toe te zenden. Dit is het middel dat de wet aanwijst. Wordt een systeem op een andere manier onbruikbaar gemaakt, bijvoorbeeld door bestanden te wissen, dan gelden andere bepalingen.

De verzwarende omstandigheden

• Het tweede lid. Drie jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie als de aanval wordt uitgevoerd met een groot aantal besmette apparaten die daarvoor met een daarop toegesneden middel geschikt zijn gemaakt, of als de dader zichzelf of een ander wederrechtelijk wilde bevoordelen.
• Het derde lid. Vijf jaren gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie bij ernstige schade of bij een aanval op een systeem dat tot de vitale infrastructuur behoort, zoals de energievoorziening, het betalingsverkeer of de zorg.
• Het vierde lid. Verhoging met een derde als het feit is gepleegd ten behoeve van een buitenlandse mogendheid.

- Het vijfde en zesde lid. Verhoging met een derde als het feit dient om een terroristisch misdrijf voor te bereiden of te vergemakkelijken, en met de helft als het is begaan met een terroristisch oogmerk.

Waarom de wet zo fijnmazig is

De gelaagde opbouw laat zien hoe verschillend deze feiten kunnen uitpakken. Een korte verstoring van één website is iets anders dan het uitschakelen van een ziekenhuissysteem of van een betaalnetwerk. Door verzwaringen te koppelen aan schaal, schade, doelwit en motief kan de rechter recht doen aan dat verschil, zonder dat voor iedere variant een apart misdrijf hoeft te worden geschreven. Bij het opleggen van de straf zal de rechter kijken naar de duur van de verstoring, het aantal getroffen gebruikers en de kosten van herstel.

Afbakening

Wordt wél binnengedrongen in een systeem, dan geldt artikel 138ab Sr. Worden gegevens vernield, gewist of onbruikbaar gemaakt, dan komt artikel 350a Sr in beeld. Het beschikbaar stellen van middelen waarmee zulke aanvallen kunnen worden uitgevoerd, is geregeld in artikel 139d Sr. Wordt met een aanval geld geëist, dan gaat het bovendien om afpersing volgens artikel 317 Sr.

In de praktijk

Getroffen organisaties doen er goed aan de verstoring vast te leggen: tijdstippen, verkeersgegevens en de gevolgen voor gebruikers. Aangifte kan bij de politie; bij vitale diensten loopt daarnaast een meldingsplicht bij de eigen toezichthouder. Voor een verdachte, vaak jong, is van belang te weten dat het bestellen van zo'n aanval bij een ander even goed strafbaar is als het zelf uitvoeren ervan, en dat betaling en accountgegevens meestal traceerbaar zijn. Laat u bij een verhoor bijstaan door een advocaat.