Artikel 137f Sr: Steun aan discriminerende activiteiten

Discriminatie gebeurt zelden alleen met woorden; er zitten vaak activiteiten en organisaties achter. Deze bepaling richt zich daarop. Strafbaar is wie meedoet aan activiteiten die gericht zijn op discriminatie van mensen wegens hun ras, godsdienst, levensovertuiging, geslacht, seksuele gerichtheid of handicap, en ook wie zulke activiteiten met geld of met andere materiële middelen ondersteunt. De rechter kan hiervoor hoogstens drie maanden gevangenisstraf opleggen, of anders een geldboete van de tweede categorie.

De bestanddelen

• Activiteiten gericht op discriminatie. Het gaat om een zekere organisatie of gezamenlijkheid, niet om een losse uitlating. De activiteiten moeten discriminatie als doel of als duidelijke strekking hebben. Wat onder discriminatie wordt verstaan, omschrijft de wet zelf in artikel 90quater Sr: elk onderscheid dat tot doel of gevolg heeft dat de erkenning of uitoefening van rechten en vrijheden wordt aangetast.
• Deelnemen. Meedoen, in welke rol dan ook. Er hoeft geen leidinggevende positie te zijn en ook geen formeel lidmaatschap.
• Geldelijke of andere stoffelijke steun. Naast geld gaat het bijvoorbeeld om het beschikbaar stellen van een ruimte, vervoer of materiaal. Morele steun of enkel instemming valt er niet onder.
• De beschermde kenmerken. Dezelfde ruime opsomming als in artikel 137d Sr, dus inclusief geslacht.

- Opzet. Het woord opzet staat niet in de bepaling, maar wie deelneemt of steun geeft, doet dat per definitie bewust. De verdachte moet daarnaast hebben geweten dat de activiteiten op discriminatie waren gericht: wie oprecht niet wist waar hij aan meedeed of aan bijdroeg, valt buiten de bepaling.

Waarom de wet ook de geldschieter treft

Wie zelf niets zegt maar wel betaalt, maakt discriminerende activiteiten mogelijk. De wetgever heeft daarom bewust ook de financier en de facilitator in beeld gebracht. Het gaat niet om medeplichtigheid aan een concreet delict: de steun aan de activiteit als zodanig is zelfstandig strafbaar gesteld, ook als niet is aan te wijzen welk misdrijf er precies uit voortkwam.

De grens met vereniging en meningsuiting

Het recht om je te verenigen en je uit te spreken staat voorop, ook voor opvattingen die anderen onwelgevallig zijn. De strafbaarheid begint pas waar de activiteit gericht is op discriminatie, dus op het feitelijk achterstellen of uitsluiten van mensen om wie zij zijn. Deelnemen aan een debat, aan een demonstratie of aan een politieke partij met omstreden standpunten is dat niet. Voor de rechter is beslissend waar de activiteiten werkelijk op gericht waren, niet welk etiket erop zat; of de discriminatie ook daadwerkelijk tot stand kwam, is niet vereist.

Afbakening

Belediging van een groep valt onder artikel 137c Sr, aanzetten tot haat of geweld onder artikel 137d Sr en het verspreiden van dergelijke uitlatingen onder artikel 137e Sr. Discrimineren in het werk zelf is geregeld in artikel 137g Sr. Is er sprake van een organisatie die tot oogmerk heeft misdrijven te plegen, dan kan bovendien artikel 140 Sr aan de orde zijn, met een aanzienlijk hoger maximum. Deze bepaling vult die reeks aan voor de ondersteunende rol.

In de praktijk

Het lage maximum betekent niet dat het feit zonder gevolgen blijft: een veroordeling komt in de justitiële documentatie en kan doorwerken bij het aanvragen van een verklaring omtrent het gedrag. Wie in aanraking komt met discriminerende activiteiten in zijn omgeving, kan melding doen bij de politie of bij de antidiscriminatievoorziening van de gemeente. Wordt u zelf verdacht, dan is de vraag waar de activiteiten werkelijk op waren gericht en wat uw rol daarin was; dat bespreekt u het beste eerst met een advocaat.