Artikel 130b Sr: Ontzetting van het kiesrecht bij terroristisch oogmerk

Deze bepaling voegt een bijkomende straf toe aan de terroristische variant van twee misdrijven. Wie wordt veroordeeld wegens het geweld tegen een vergadering van provinciale staten uit artikel 123 Sr of tegen de gemeenteraad uit artikel 124 Sr, en dat feit is begaan met een terroristisch oogmerk, kan het recht verliezen dat in artikel 28 Sr, eerste lid, onder 3° staat: het kiesrecht. Ook hier gaat het om een bevoegdheid van de rechter, niet om een automatisch gevolg.

Wat het kiesrecht in dit verband inhoudt

Het recht onder 3° omvat twee dingen: het stemmen bij verkiezingen voor vertegenwoordigende organen, en het zelf gekozen kunnen worden. Ontzetting raakt dus zowel de kiezer als de kandidaat. De rechter bepaalt de duur; het is een tijdelijke maatregel en geen levenslang verlies.

De verhouding tot artikel 130 Sr

Artikel 130 Sr regelt de ontzetting bij de gewone varianten van deze misdrijven. Deze bepaling doet hetzelfde voor de gevallen met een terroristisch oogmerk en beperkt zich daarbij tot het kiesrecht. Samen met de strafverhoging van artikel 130a Sr vormt zij het terroristische sluitstuk van deze titel: zwaardere gevangenisstraf en de mogelijkheid het democratische recht te ontnemen dat de dader juist met geweld probeerde te sturen.

Waarom terughoudendheid past

Het kiesrecht is een grondrecht dat in beginsel aan iedere burger toekomt, ook aan iemand die een zware straf uitzit. De wet laat ontzetting daarvan alleen toe bij een veroordeling tot een gevangenisstraf van ten minste een jaar, en ook dan is zij uitzonderlijk en vraagt zij om een uitdrukkelijke motivering. De rechter zal willen zien dat er een reëel verband is tussen het delict en het recht dat wordt ontnomen; bij een aanslag op een gekozen orgaan is dat verband makkelijker te leggen dan bij een willekeurig ander misdrijf, en juist daarom staat deze mogelijkheid hier en niet als algemene regel in de wet.

Hoe het in de procedure loopt

De officier van justitie vordert de bijkomende straf, de verdediging kan daar apart verweer tegen voeren en de rechter beslist. Wordt de ontzetting uitgesproken, dan gaat zij pas werken volgens de regels van het wetboek over bijkomende straffen; de veroordeling zelf komt daarnaast in de justitiële documentatie, met alle gevolgen die dat heeft voor bijvoorbeeld een verklaring omtrent het gedrag.

In de praktijk

Voor een verdachte in zo'n zaak ligt de nadruk begrijpelijkerwijs op de gevangenisstraf, maar het is verstandig ook deze eis met de advocaat te bespreken. Verlies van het kiesrecht sluit een politieke of bestuurlijke toekomst voor de duur van de ontzetting uit en werkt dus door tot lang na het uitzitten van de straf. De vraag of het terroristisch oogmerk bewezen kan worden, is daarbij beslissend: valt die kwalificatie weg, dan vervalt ook de grondslag voor deze bijkomende straf.