Artikel 121a Sr: Geweld tegen een kamercommissie

Veel parlementair werk gebeurt niet in de plenaire zaal maar in commissies: daar worden wetsvoorstellen behandeld, bewindspersonen bevraagd en onderzoeken gedaan. Deze bepaling beschermt die vergaderingen. Strafbaar is wie met geweld of bedreiging met geweld een commissievergadering uiteenjaagt, haar tot een besluit dwingt of daarvan weerhoudt, of een lid, een minister of een staatssecretaris daaruit verwijdert of belet daaraan vrij deel te nemen. Daarop staat ten hoogste negen jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.

Dezelfde gedragingen, een ander niveau

De omschrijving loopt vrijwel gelijk op met die van artikel 121 Sr, dat de vergadering van de kamers zelf beschermt. Het verschil zit in het orgaan en daarmee in de strafmaat.

• Uiteenjagen. De commissievergadering wordt feitelijk beëindigd.
• Dwingen. De commissie wordt gedwongen een besluit te nemen of na te laten.
• Verwijderen. Een lid, een minister of een staatssecretaris wordt weggehaald uit de vergadering.

- Verhinderen. Iemand van die groep wordt opzettelijk belet de vergadering bij te wonen of daarin onbelemmerd zijn plicht te vervullen.

Waarom een lager maximum

Een commissie neemt geen definitieve besluiten namens de Staten-Generaal; zij bereidt voor, onderzoekt en adviseert. De aantasting van het democratisch proces is daarmee ernstig maar minder direct dan bij de kamers zelf. De wetgever heeft dat vertaald in een maximum van negen jaren, tegenover levenslange gevangenisstraf bij artikel 121 Sr. Datzelfde maximum geldt volgens artikel 123 Sr bij geweld tegen een vergadering van provinciale staten, wat laat zien dat de wet dit als een vergelijkbaar niveau beschouwt.

Geweld, bedreiging en opzet

Het middel moet geweld zijn of een dreiging daarmee waardoor bij de betrokkene werkelijk vrees is opgewekt dat het geweld zal volgen. Andere vormen van druk vallen erbuiten. Voor de laatste variant eist de wet uitdrukkelijk opzet: er moet gewild zijn dat het lid of de bewindspersoon zijn taak niet vrij kon vervullen. Bij de andere varianten ligt het zwaartepunt bij het gebruikte middel en het feitelijke gevolg voor de vergadering.

Afbakening

Gaat het om de vergadering van de kamers zelf, dan geldt artikel 121 Sr, met een veel zwaardere bedreiging. Voor provinciale staten geldt artikel 123 Sr. Artikel 122 Sr stelt de samenspanning strafbaar tot het misdrijf van artikel 121 Sr, maar noemt dit artikel niet. Blijft het bij geweld tegen een persoon zonder verband met de vergadering, dan gelden de gewone geweldsbepalingen; blijft het bij het verstoren van een bijeenkomst zonder geweld, dan komen lichtere bepalingen in beeld.

In de praktijk

Commissievergaderingen zijn in de regel openbaar en publiek is welkom op de tribune. Wie daar de orde verstoort, wordt meestal verwijderd zonder dat het strafrecht eraan te pas komt; dit artikel vraagt immers om geweld of dreiging daarmee. Voor Kamerleden en bewindspersonen die zich bedreigd voelen, is aangifte de aangewezen weg, met vastlegging van berichten en getuigen. Voor verdachten geldt dat het onderscheid tussen felle taal en een strafbare bedreiging juridisch nauw luistert; laat u daarover adviseren door een advocaat voordat u een verklaring aflegt.