Artikel 110 Sr: Geweld tegen de echtgenoot van de Koning of de Regent

Deze bepaling is het spiegelbeeld van artikel 109 Sr, maar dan voor een ruimere kring van personen: de echtgenoot van de Koning, de vermoedelijke opvolger van de Koning, de echtgenoot van die opvolger en de Regent. Strafbaar is elke feitelijke aanranding van hun persoon die niet onder een zwaardere strafbepaling valt. Het strafmaximum is zes jaar gevangenisstraf, met als alternatief een geldboete van de vijfde categorie.

De beschermde kring

De opsomming is gesloten; wie er niet in staat, valt onder de gewone bepalingen over geweld.

• De echtgenoot van de Koning. Ook de man van een regerende Koningin is beschermd. Artikel 90octies Sr stelt de geregistreerde partner met de echtgenoot gelijk.
• De vermoedelijke opvolger. Degene die volgens de grondwettelijke orde als eerste in aanmerking komt voor de troon.
• De echtgenoot van de opvolger. Ook diens partner valt onder de bescherming.

- De Regent. Degene die het koninklijk gezag waarneemt wanneer de Koning dat niet kan uitoefenen.

Feitelijke aanranding van de persoon

Net als in artikel 109 Sr gaat het om een aantasting van de lichamelijke integriteit en niet om een zedendelict; de formulering is oud en heeft een ruimere betekenis dan het woord in het dagelijks spraakgebruik. Letsel is geen vereiste, wel opzet: de dader moet bewust tegen de persoon hebben gehandeld, moet hebben geweten wie hij voor zich had en moet het juist op die persoon, in die positie, gemunt hebben gehad. Ook voorwaardelijk opzet telt. Ook hier geldt dat de bepaling terugtreedt als een zwaardere strafbepaling van toepassing is, bijvoorbeeld de aanslag op leven of vrijheid van artikel 108 Sr of een zwaar geweldsdelict uit het gewone strafrecht.

Het verschil met artikel 109 Sr

Het maximum ligt hier lager dan bij geweld tegen de Koning zelf. Dat verschil is bewust: de wetgever heeft een rangorde aangebracht die het staatsrechtelijke gewicht van de betrokken personen volgt. De Koning oefent het koninklijk gezag uit; de anderen zijn beschermd vanwege hun positie in of nabij de troonopvolging, of omdat zij het gezag tijdelijk waarnemen. Voor het slachtoffer maakt dat weinig uit, maar voor de strafmaat wel.

Terrorisme en bijkomende straf

Wordt het feit begaan met een terroristisch oogmerk in de zin van artikel 83a Sr, dan verhoogt artikel 114a Sr de tijdelijke gevangenisstraf. Bij een veroordeling kan de rechter op grond van artikel 114 Sr daarnaast bepaalde rechten uit artikel 28 Sr ontnemen. De samenspanning met een terroristisch oogmerk is alleen strafbaar gesteld voor de misdrijven van artikel 108 Sr; artikel 114b Sr noemt dit artikel niet.

In de praktijk

Aangifte van zulke feiten loopt niet anders dan bij gewoon geweld: de politie doet onderzoek en de officier van justitie beslist over vervolging. Wel is de kans groot dat het feit zich afspeelt tijdens een publiek optreden, waardoor beveiligingsbeelden en getuigen ruim voorhanden zijn. Voor verdachten is het van belang te weten dat de bijzondere hoedanigheid van het slachtoffer de strafmaat sterk beïnvloedt, ook als het geweld op zichzelf beperkt was. Dat maakt vroege bijstand van een advocaat verstandig.