Artikel 80septies Sr: Niet-contante betaalinstrumenten

Betalen gebeurt allang niet meer alleen met munten en biljetten. Dit artikel omschrijft daarom wat de wet onder een niet-contant betaalinstrument verstaat. Het gaat om twee vormen: een beveiligd voorwerp dat geen muntgeld of bankbiljet is, en een beveiligde registratie of afgeschermde gegevens waarmee een betaalopdracht in gang kan worden gezet.

De twee vormen

• Een beveiligd voorwerp. Denk aan een betaalpas of een andere fysieke drager. Contant geld valt er uitdrukkelijk buiten; daarvoor kent de wet eigen bepalingen over valsemunterij.

- Een beveiligde registratie of afgeschermde gegevens. De niet-tastbare variant: gegevens waarmee een betaling kan worden gestart, mits zij zijn afgeschermd of beveiligd.

De rol van de beveiliging

In beide gevallen eist de wet dat het instrument beveiligd of afgeschermd is. Dat is geen bijzaak. Juist die beveiliging maakt het instrument geschikt om betalingen mee te doen en maakt duidelijk dat het niet vrij toegankelijk is voor anderen. Gegevens die iedereen mag kennen, zoals een rekeningnummer op een factuur, vormen op zichzelf geen betaalinstrument in de zin van dit artikel.

Virtuele valuta

Het tweede lid trekt de omschrijving door naar betalingen met virtuele valuta, zoals de wet ter voorkoming van witwassen en financiering van terrorisme die omschrijft. Ook een beveiligd voorwerp, een beveiligde registratie of afgeschermde gegevens waarmee zo'n betaalopdracht kan worden gegeven, is een niet-contant betaalinstrument. Daarmee is voorkomen dat het strafrecht wel bescherming biedt bij gewone bankbetalingen maar niet bij nieuwere betaalvormen.

Waarom deze definitie nodig was

De strafbepalingen die zien op het vervalsen, wegnemen of misbruiken van betaalmiddelen waren geschreven voor tastbare voorwerpen. Bij digitale betalingen is er vaak niets meer om vast te pakken en gaat het om informatie. Door het begrip los te omschrijven, gelden dezelfde strafbepalingen ongeacht of iemand een pas in handen krijgt of alleen de gegevens die nodig zijn om een betaling te starten, en hoeft de wet niet bij elke nieuwe betaalvorm te worden aangepast.

In de praktijk

Merkt u dat er met uw pas of met uw betaalgegevens is betaald zonder dat u dat wilde, blokkeer dan meteen bij uw bank en doe aangifte; die twee stappen zijn ook van belang voor de afhandeling van de schade. Bewaar de overzichten en de correspondentie, want de precieze tijdstippen en bedragen zijn vaak het belangrijkste bewijs. Geef nooit codes of inloggegevens door, ook niet aan iemand die zegt van de bank of van de politie te zijn: instanties vragen daar niet om. Wordt u als verdachte gehoord omdat betalingen via uw rekening liepen, laat u dan bijstaan door een advocaat; ook het beschikbaar stellen van een rekening aan een ander kan strafrechtelijke gevolgen hebben.