Overal waar het wetboek de bevoegdheid geeft om iemand te horen, te verhoren of te ondervragen, mag dat ook op afstand gebeuren via een videoverbinding. Dit artikel legt dat vast, met als eis dat er een directe beeld- en geluidsverbinding tot stand komt tussen de betrokken personen. Bij algemene maatregel van bestuur kunnen gevallen worden aangewezen waarin die mogelijkheid juist niet bestaat.
Wat de wet eist van de verbinding
Het gaat niet om een telefoongesprek of om opgenomen beelden. De verbinding moet rechtstreeks zijn en zowel beeld als geluid overbrengen, zodat de betrokkenen elkaar op hetzelfde moment kunnen zien en horen. Dat is essentieel: wie een verhoor beoordeelt, wil niet alleen weten wat er is gezegd, maar ook hoe iemand reageert, of hij aarzelt en of er iemand anders in de kamer meekijkt.
Wie beslist
De beslissing ligt bij degene die de leiding heeft over het horen: de voorzitter van het college, de rechter, de rechter-commissaris of de betrokken ambtenaar. Hij weegt daarbij het belang van het onderzoek. Voordat hij beslist, moet hij de te horen persoon of diens raadsman de gelegenheid geven zijn mening te geven, en in voorkomende gevallen ook de officier van justitie. Nadere regels hierover kunnen bij algemene maatregel van bestuur worden gesteld.
Geen apart rechtsmiddel
Tegen de beslissing om een videoverbinding te gebruiken staat geen afzonderlijk rechtsmiddel open. Wie het er niet mee eens is, kan daarover dus niet los van de zaak procederen. Dat betekent niet dat het punt verloren is: bezwaren tegen de manier waarop iemand is gehoord kunnen aan de orde komen in de zaak zelf, bijvoorbeeld bij de vraag of het verhoor bruikbaar is als bewijs of of het verhoor moet worden overgedaan.
Eisen aan de techniek
- Betrouwbaarheid. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden eisen gesteld aan de techniek, onder meer met het oog op de onschendbaarheid van wat is vastgelegd.
- Controle. Op de naleving van die eisen wordt toegezien; het blijft dus niet bij regels op papier.
- Uitzonderingen. Voor bepaalde gevallen kan videoconferentie worden uitgesloten, omdat persoonlijk contact daar niet gemist kan worden.
Waarom deze mogelijkheid bestaat
Verhoren op afstand besparen reistijd en vervoer, en dat telt zwaar wanneer iemand in detentie zit, ver weg woont of in het buitenland verblijft. Ook voor kwetsbare getuigen kan het een uitkomst zijn dat zij niet in dezelfde ruimte hoeven te zitten als de verdachte. Daar staat tegenover dat een gesprek via een scherm anders verloopt dan een gesprek in dezelfde kamer, en dat een slechte verbinding het verhoor kan verstoren. Om die reden is het geen automatisme maar een beslissing die per geval wordt genomen.
In de praktijk
Wordt aangekondigd dat u per videoverbinding wordt gehoord, dan kunt u daarover uw mening geven voordat er wordt beslist; maak van die gelegenheid gebruik als er redenen zijn waarom dat ongelukkig uitpakt, bijvoorbeeld bij een taalbarrière, bij gezondheidsproblemen of wanneer er stukken moeten worden besproken. Zorg tijdens het verhoor dat u kunt melden wanneer u iets niet verstaat of het beeld wegvalt; dat hoort in het verslag terecht te komen. Overleg zo nodig vooraf met uw advocaat over de vraag waar hij zich bevindt, bij u of bij de rechter, want dat bepaalt hoe u tussendoor overleg kunt voeren.
