Artikel 77wa Sr: Jeugdhulp binnen het gedragsprogramma

Een jongere die een gedragsmaatregel krijgt opgelegd, heeft vaak al hulp of heeft die juist nodig. Dit artikel voorkomt dat het strafrechtelijke programma en de zorg twee gescheiden werelden worden: de rechter kan bepalen dat het programma van de gedragsmaatregel geheel of gedeeltelijk bestaat uit een vorm van jeugdhulp zoals de Jeugdwet die omschrijft.

Waarom deze koppeling nuttig is

Achter jeugdcriminaliteit gaan vaak problemen schuil die met straffen alleen niet verdwijnen: een ontwikkelingsstoornis, verslaving, schulden, een onveilige thuissituatie. De hulp daarvoor is geregeld in de Jeugdwet en wordt georganiseerd via de gemeente. Zonder deze bepaling zou de rechter een eigen programma moeten laten optuigen naast de zorg die er al is. Nu kan hij de bestaande hulpverlening tot onderdeel van de maatregel maken, zodat er één traject overblijft in plaats van twee.

Wat de rechter kan bepalen

• Geheel of gedeeltelijk. De jeugdhulp kan het hele programma vullen, of een onderdeel ervan naast andere activiteiten.
• Binnen de gedragsmaatregel. Het gaat om het programma dat in artikel 77w Sr, derde lid, is bedoeld; de maatregel zelf blijft een strafrechtelijke maatregel met de duur en de gevolgen die daar gelden.

- Vrijblijvend wordt het niet. Doordat de hulp deel uitmaakt van de maatregel, hoort meewerken eraan bij de verplichtingen van de veroordeelde.

De mededeling aan de instelling

Maakt de rechter van deze mogelijkheid gebruik, dan doet de raad voor de kinderbescherming daarvan onverwijld mededeling aan de gecertificeerde instelling in de zin van de Jeugdwet: de instelling die als jeugdreclassering bij de uitvoering van de maatregel en het toezicht daarop betrokken is. Die berichtplicht is er niet voor de vorm. De instelling moet weten dat de rechter het programma met jeugdhulp heeft ingevuld, zodat die hulp daadwerkelijk kan worden geregeld en afgestemd op de rest van de maatregel, en zodat duidelijk is wie ingrijpt als de jongere afhaakt. Het woord onverwijld drukt uit dat daar geen tijd tussen mag zitten.

Verhouding tot vrijwillige hulp

Jeugdhulp is normaal gesproken zorg op basis van instemming. Wordt zij onderdeel van deze maatregel, dan verandert de grondslag: de deelname berust dan op de uitspraak van de rechter. Voor de inhoud van de hulp maakt dat weinig verschil, voor de vrijblijvendheid wel. Dat is ook de reden dat de wet eist dat de rechter in zijn uitspraak duidelijk maakt waaruit het programma bestaat, zodat voor iedereen helder is wat binnen de maatregel valt en wat niet.

In de praktijk

Voor ouders is dit meestal goed nieuws: de hulp die al liep, hoeft niet te worden afgebroken en de jongere krijgt niet twee agenda's naast elkaar. Zorg wel dat op de zitting duidelijk op tafel komt welke hulp er is en wie die verleent, want de rechter kan alleen tot deze invulling besluiten als hij weet wat er speelt. Vraag na de uitspraak aan de begeleider hoe de rapportage verloopt en wat er van de jongere wordt verwacht. Stopt de hulp of verandert de instelling, geef dat dan meteen door: onderbrekingen kunnen worden gezien als het niet naar behoren meewerken aan de maatregel.