Artikel 77gg Sr: Poging, deelneming en samenloop bij jeugdsancties

Het volwassenenstrafrecht kent verlaagde strafmaxima voor poging, voorbereiding en medeplichtigheid, en ingewikkelde rekenregels wanneer iemand voor meer feiten tegelijk terechtstaat. In het jeugdstrafrecht is dat allemaal veel eenvoudiger. Dit artikel legt vast dat de straffen en maatregelen uit deze titel bij poging, voorbereiding, deelneming en medeplichtigheid dezelfde zijn als bij het voltooide misdrijf, en dat meer feiten bij samenloop als één feit worden behandeld.

Geen aftrek bij onvoltooide of ondersteunende varianten

Wie het bij een poging heeft gelaten of alleen medeplichtig was, valt binnen hetzelfde sanctiekader als de dader van het voltooide feit. Dat betekent niet dat hij hetzelfde krijgt opgelegd: de rechter weegt de rol van de jongere gewoon mee bij het bepalen van de straf. Het betekent alleen dat het wettelijke plafond niet automatisch omlaaggaat, zoals in het volwassenenstrafrecht wel gebeurt via de artikelen 45, 46 en 49 Sr.

Waarom het jeugdstrafrecht dit anders doet

De jeugdsancties zijn al beperkt in duur en zwaarte, en zij zijn niet in de eerste plaats bedoeld als vergelding maar als reactie die past bij de ontwikkeling van de jongere. Een stelsel waarin per deelnemingsvorm nog eens een breuk van het maximum moest worden berekend, zou binnen die smalle marges weinig toevoegen en de uitspraak alleen ingewikkelder maken. De ruimte om te differentiëren zit hier in de straftoemeting, niet in het maximum.

Samenloop: meer feiten, één maatstaf

• Eén feit voor de sanctie. Staat een jongere terecht voor meerdere zelfstandige handelingen, dan gelden die voor de toepassing van straffen en maatregelen als één feit.
• Geen optelsom. De maxima van de afzonderlijke feiten worden dus niet bij elkaar opgeteld of met een verhogingsfactor vermenigvuldigd.

- Wel zichtbaar in de straf. Dat er meer feiten zijn bewezen, telt gewoon mee bij de hoogte van de straf die de rechter daadwerkelijk oplegt.

De schakel met eerdere veroordelingen

Voor straffen verklaart de wet artikel 63 Sr van toepassing. Die bepaling gaat over de situatie waarin iemand wordt berecht voor een feit dat hij pleegde vóór een eerdere veroordeling die inmiddels is uitgesproken. De rechter houdt dan rekening met wat al is opgelegd, zodat een jongere niet slechter af is doordat zaken toevallig na elkaar op zitting kwamen in plaats van tegelijk.

In de praktijk

Voor jongere en ouders is de praktische betekenis vooral geruststellend: het aantal tenlastegelegde feiten leidt niet tot een mechanische verhoging van het maximum, en een poging wordt niet automatisch lichter afgedaan dan een voltooid feit. Wat telt is de rol van de jongere en de vraag welke reactie past. Loopt er nog een andere zaak, meld dat dan aan de advocaat: dat kan van belang zijn voor de manier waarop de rechter met eerdere veroordelingen rekening houdt.