Artikel 77c Sr: Jeugdstrafrecht voor jongvolwassenen

Achttien worden betekent niet dat iemand van de ene dag op de andere volwassen is. Dit artikel houdt daar rekening mee: bij een verdachte die ten tijde van het feit achttien was maar nog geen drieëntwintig, kan de rechter de sancties van het jeugdstrafrecht toepassen. Deze mogelijkheid wordt vaak aangeduid als het adolescentenstrafrecht.

Wanneer de rechter hiervoor kiest

De wet noemt twee gronden: de persoonlijkheid van de dader en de omstandigheden waaronder het feit is begaan. Anders dan bij artikel 77b Sr speelt de ernst van het feit hier geen zelfstandige rol. Het gaat om de vraag of deze jongvolwassene nog aansluit bij de ontwikkelingsfase waarop het jeugdstrafrecht is gericht, bijvoorbeeld door zijn rijpheid, zijn beïnvloedbaarheid of zijn verstandelijke vermogens, en of een pedagogische aanpak meer effect zal hebben dan een gewone straf.

Wat het oplevert

• Andere sancties. De jeugdsancties zijn sterker gericht op begeleiding, scholing en gedragsverandering.
• Een andere tenuitvoerlegging. Vrijheidsbeneming vindt plaats in een jeugdinrichting in plaats van in een gevangenis.

- Passende maatregelen. Ook de maatregelen uit het jeugdstelsel komen dan in beeld.

Wat buiten toepassing blijft

Het tweede lid maakt één uitzondering: de regeling over deelname aan een project, die voor jeugdigen in artikel 77e Sr staat, geldt niet voor jongvolwassenen. Die vroege buitengerechtelijke afdoening door een opsporingsambtenaar is bedoeld voor minderjarigen. Voor jongvolwassenen blijven de gewone wegen open, zoals de voorwaarden ter voorkoming van vervolging uit artikel 74 Sr of een afdoening door de officier van justitie.

De keuze wordt onderbouwd

De rechter beslist op basis van wat er over de verdachte bekend is. Rapportage van de reclassering en soms van gedragsdeskundigen speelt daarbij een grote rol, net als informatie over school, werk, wonen en eerdere hulpverlening. Het openbaar ministerie kan om toepassing vragen en de verdediging ook; de rechter beslist zelfstandig en licht zijn keuze toe in het vonnis.

In de praktijk

Voor een jongvolwassene kan de keuze veel uitmaken: niet alleen voor de hoogte van de sanctie, maar vooral voor de inhoud ervan en voor de plek waar een eventuele vrijheidsbeneming wordt ondergaan. Wie meent dat zijn situatie hierbij past, doet er goed aan dat vroeg met zijn advocaat te bespreken, zodat het onderzoek naar zijn persoon tijdig kan worden aangevraagd. Voor slachtoffers verandert het jeugdsanctierecht niets aan de vaststelling van het feit en niets aan de mogelijkheid om schadevergoeding te vorderen.