- Elke daad van vervolging stuit de verjaring, ook ten aanzien van anderen dan de vervolgde.
- Na de stuiting vangt een nieuwe verjaringstermijn aan. Het recht tot strafvordering vervalt evenwel ten aanzien van overtredingen na tien jaren en ten aanzien van misdrijven indien vanaf de dag waarop de oorspronkelijke verjaringstermijn is aangevangen een periode is verstreken die gelijk is aan twee maal de voor het misdrijf geldende verjaringstermijn.
←
Terug 71 · Wanneer de verjaringstermijn begint
Verder 73 · Schorsing van de verjaring bij een prejudicieel geschil
→
Artikel 72 Sr: Stuiting van de verjaring
Stuiting van de verjaring
Wettekst
Toelichting
Een strafbaar feit verjaart na verloop van tijd, maar die klok kan opnieuw beginnen. Dit artikel regelt dat: elke daad van vervolging stuit de verjaring, en daarna gaat een nieuwe termijn lopen. Tegelijk wordt er een absolute grens gesteld, zodat een zaak niet eindeloos kan worden opgerekt.
Wat een daad van vervolging is
Het gaat om een handeling van het openbaar ministerie of de rechter die erop is gericht een beslissing van de rechter over de zaak te verkrijgen. Denk aan het uitbrengen van een dagvaarding of aan een vordering bij de rechter-commissaris. Gewone opsporingshandelingen van de politie zijn dat op zichzelf niet. De wet eist niet dat de vervolgde van de handeling weet: ook een daad van vervolging die niet aan hem is betekend en die hij niet kent, stuit de verjaring.
Stuiting werkt ook tegen anderen
De wet zegt uitdrukkelijk dat de stuiting ook geldt tegenover anderen dan degene tegen wie de vervolgingshandeling was gericht. Bij een feit met meerdere betrokkenen betekent dat: wordt tegen één verdachte een daad van vervolging verricht, dan begint ook voor de andere betrokkenen een nieuwe termijn. Dat voorkomt dat medeplegers of medeplichtigen buiten schot blijven doordat het onderzoek naar hen later op gang komt.
De absolute bovengrens
- Overtredingen. Na tien jaar vervalt het recht tot vervolging hoe dan ook, ongeacht hoe vaak er is gestuit.
- Misdrijven. De grens ligt bij twee maal de termijn die voor dat misdrijf geldt, gerekend vanaf het begin van de oorspronkelijke termijn.
- Feiten die niet verjaren. Bij misdrijven waarvoor artikel 70 Sr geen verjaring kent, is er ook geen bovengrens; daar speelt dit artikel geen rol.
Een voorbeeld: op een misdrijf staat een verjaringstermijn van twaalf jaar. Wordt er na acht jaar een daad van vervolging verricht, dan begint een nieuwe termijn van twaalf jaar en kan de zaak dus doorlopen tot twintig jaar na het beginpunt van de eerste termijn. Dat blijft binnen de absolute grens, die hier bij vierentwintig jaar vanaf dat beginpunt ligt; daarna is vervolging hoe dan ook uitgesloten.
Verhouding tot de andere bepalingen over verjaring
Artikel 70 Sr geeft de termijnen en artikel 71 Sr het beginpunt. Dit artikel bepaalt hoe die termijnen kunnen worden verlengd door vervolgingshandelingen. Daarnaast kent artikel 73 Sr nog de schorsing van de verjaring, wat iets anders is dan stuiting: bij schorsing staat de klok tijdelijk stil, bij stuiting begint zij helemaal opnieuw.
In de praktijk
Voor slachtoffers is dit artikel de reden dat een oude zaak niet vanzelf verloren is zodra de eerste termijn bijna vol is: zodra het openbaar ministerie tot vervolging overgaat, begint de klok opnieuw. Voor verdachten is het een grens: is de absolute termijn verstreken, dan moet de rechter het openbaar ministerie niet-ontvankelijk verklaren, ook als er inhoudelijk een sterke zaak ligt. Wie wil weten of een zaak nog kan lopen, moet dus niet alleen kijken naar de datum van het feit, maar ook naar wat er sindsdien aan vervolgingshandelingen is verricht.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wat is een daad van vervolging die de verjaring stuit?
Een daad van vervolging die de verjaring stuit, is volgens de Hoge Raad een handeling die erop is gericht een voor tenuitvoerlegging vatbare beslissing van de rechter te verkrijgen. Een brief van de officier van justitie waarin hij alleen meedeelt dat hij voornemens is te vervolgen, is dat niet. Het hof had die brief daarom ten onrechte als stuiting aangemerkt; de beschikking werd vernietigd en de zaak teruggewezen.
-
Stuit een vordering tot doorzoeking de verjaring?
De officier van justitie kan de rechter-commissaris vorderen dat deze ter inbeslagneming een plaats doorzoekt. Zo'n vordering is volgens de Hoge Raad een daad van vervolging die de verjaring van het recht tot strafvordering stuit: met zo'n vordering laat het openbaar ministerie immers zien dat het de verstoring van de rechtsorde nog altijd met vervolging wil beantwoorden. Dat de officier van justitie andere plaatsen dan woningen en kantoren van geheimhouders ook zonder rechterlijke tussenkomst mag laten doorzoeken, maakt dat niet anders, omdat het hier niet om zo'n eigen bevoegdheid ging. Het oordeel van het hof dat van stuiting geen sprake was, is dus onjuist; de beschikking wordt vernietigd en de zaak gaat terug naar het hof.
-
Is opname in een betekeningsdatabank een daad van vervolging?
Het enkel opnemen van gegevens over een uitspraak in de landelijke databank voor stukken die in persoon moeten worden betekend, is volgens de Hoge Raad geen daad van vervolging en stuit de verjaring dus niet. Omdat in de drie jaren voorafgaand aan de uitreiking van de mededeling geen daad van vervolging was verricht, was de verjaringstermijn voor deze overtreding verstreken en het recht tot strafvordering vervallen. De Hoge Raad verklaarde het openbaar ministerie niet-ontvankelijk in de vervolging.
-
Hoe lang kan de verjaring door stuiting worden opgeschoven?
Na stuiting loopt een nieuwe termijn, maar in totaal kan de verjaringstermijn voor een misdrijf niet meer belopen dan tweemaal de voor dat misdrijf geldende termijn. Welke termijn dat is, hangt af van het feit waarom het gaat: voor het bewezenverklaarde schuldwitwassen was dat tweemaal zes jaren, tegenover tweemaal twaalf jaren voor het zwaardere witwassen waarvan de verdachte was vrijgesproken. Daaruit volgde dat het openbaar ministerie slechts voor een deel van de ten laste gelegde periode nog kon vervolgen; de uitspraak werd vernietigd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.