Artikel 58 Sr: Meerdaadse samenloop bij ongelijksoortige straffen

Soms staan op de bewezen misdrijven verschillende soorten hoofdstraf. Dan kan de rechter niet één straf uit één categorie opleggen zoals bij artikel 57 Sr. Dit artikel geeft hem de ruimte om elk van die straffen op te leggen, maar zet daarbij wel een grens aan de vrijheidsstraffen: gevangenisstraf en hechtenis mogen samen de langstdurende daarvan met niet meer dan de helft overtreffen.

Gelijksoortig of ongelijksoortig

De wet onderscheidt vier hoofdstraffen, en welke daarvan op een feit staat bepaalt of het om gelijksoortige of ongelijksoortige straffen gaat. Staan op alle bewezen feiten dezelfde soort straf, dan volgt de rechter artikel 57 Sr en legt hij één straf op. Verschilt de soort, bijvoorbeeld gevangenisstraf op het ene feit en hechtenis of geldboete op het andere, dan is dit artikel aan zet en kunnen die straffen naast elkaar worden uitgesproken. Laat de wet de rechter bij een feit de keuze tussen meerdere hoofdstraffen, dan bepaalt zijn strafkeuze welk van beide artikelen geldt.

De begrenzing van de vrijheidsstraffen

De grens werkt alleen op de vrijheidsstraffen. Legt de rechter gevangenisstraf en hechtenis naast elkaar op, dan mag hun gezamenlijke duur de langstdurende van die straffen met hooguit de helft te boven gaan. Voor die berekening telt niet wat de rechter voor het zwaarste feit werkelijk oplegt, maar het hoogste wettelijke maximum dat op de betrokken feiten staat. Staat op het ene feit ten hoogste vier jaar gevangenisstraf en op het andere ten hoogste zes maanden hechtenis, dan mogen beide straffen samen niet boven zes jaar uitkomen. Zijn de maxima even lang, dan is die gemeenschappelijke duur het vertrekpunt. Hoe de rechter de toegestane tijd over gevangenisstraf en hechtenis verdeelt, bepaalt hij zelf, zolang het totaal onder de grens blijft. Voor de andere hoofdstraffen die daarnaast worden opgelegd, kent deze bepaling geen optelgrens; die worden voor de betrokken feiten afzonderlijk vastgesteld. Zo blijft ook bij verschillende soorten straf de totale vrijheidsbeneming in verhouding tot de zwaarste zaak.

Lopen in één zaak feiten met dezelfde soort straf en feiten met een andere soort straf door elkaar, dan worden beide artikelen naast elkaar toegepast. Voor de groep feiten met dezelfde soort straf komt er één straf volgens artikel 57 Sr, en alle gevangenisstraf en hechtenis samen blijven binnen de grens van dit artikel.

Verhouding tot de andere samenloopbepalingen

• Tegenover artikel 57 Sr. Daar is het één straf voor alles; hier mogen meerdere straffen naast elkaar staan.
• Tegenover artikel 61 Sr. Dat artikel geeft de maatstaf om te bepalen welke hoofdstraf de zwaarste is en hoe hun duur wordt vergeleken.
• Tegenover artikel 60 Sr. Voor bijkomende straffen bij samenloop gelden weer eigen regels.
• Tegenover artikel 62 Sr. Zijn er ook overtredingen in het spel, dan worden die zonder vermindering bestraft.

Een voorbeeld: iemand wordt veroordeeld voor twee losstaande feiten, waarbij op het ene feit een vrijheidsstraf staat en op het andere een geldboete als hoofdstraf. De rechter kan dan zowel een vrijheidsstraf als een geldboete uitspreken. Zou hij voor beide feiten vrijheidsstraffen van verschillende soort opleggen, dan blijft de gezamenlijke duur binnen anderhalf maal het hoogste wettelijke maximum.

In de praktijk

In de rechtszaal komt dit artikel meestal ter sprake bij zaken waarin lichte en zware feiten door elkaar lopen. Voor de veroordeelde is het van belang welke straffen precies naast elkaar zijn opgelegd, omdat dat de tenuitvoerlegging bepaalt: een geldboete wordt anders geïnd dan een vrijheidsstraf, en de gevolgen van niet betalen zijn weer anders geregeld. Wie zijn straf niet begrijpt, kan zijn advocaat vragen de uitspraak op dit punt uit te leggen.