- Ter beveiliging van de maatschappij of ter voorkoming van strafbare feiten kan een maatregel strekkende tot beperking van de vrijheid worden opgelegd bij de rechterlijke uitspraak: 1°. waarbij iemand wegens een strafbaar feit wordt veroordeeld; 2°. waarbij overeenkomstig artikel 9a wordt bepaald dat geen straf zal worden opgelegd.
- De maatregel kan inhouden dat de verdachte wordt bevolen: a. zich niet op te houden in een bepaald gebied, b. zich te onthouden van contact met een bepaalde persoon of bepaalde personen, c. op bepaalde tijdstippen of gedurende een bepaalde periode op een bepaalde locatie aanwezig te zijn, d. zich op bepaalde tijdstippen te melden bij de daartoe aangewezen opsporingsambtenaar.
- De maatregel kan voor een periode van ten hoogste vijf jaren worden opgelegd.
- De rechter kan bij zijn uitspraak, ambtshalve of op vordering van de officier van justitie, bevelen dat de maatregel dadelijk uitvoerbaar is indien er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte opnieuw een strafbaar feit pleegt of zich belastend gedraagt jegens een bepaalde persoon of bepaalde personen.
- De maatregel kan tezamen met straffen en andere maatregelen worden opgelegd.
←
Terug 38p · De voorwaardelijke plaatsing in een inrichting
Verder 38w · Vervangende hechtenis bij een vrijheidsbeperkende maatregel
→
Artikel 38v Sr: De vrijheidsbeperkende maatregel
De vrijheidsbeperkende maatregel
Wettekst
Toelichting
Soms is niet de straf zelf het belangrijkste, maar het voorkomen dat iemand opnieuw in de fout gaat of een ander lastigvalt. Daarvoor bestaat de vrijheidsbeperkende maatregel. De rechter kan haar opleggen bij een veroordeling wegens een strafbaar feit, en ook wanneer hij iemand schuldig verklaart zonder straf op te leggen op grond van artikel 9a Sr. Het doel is beveiliging van de maatschappij of het voorkomen van strafbare feiten.
Wat de maatregel kan inhouden
- Een gebiedsverbod. De betrokkene mag zich niet in een bepaald gebied ophouden, bijvoorbeeld een wijk, een stationsgebied of de omgeving van een woning.
- Een contactverbod. Hij moet contact met een bepaalde persoon of bepaalde personen achterwege laten.
- Een locatiegebod. Hij moet op bepaalde tijdstippen of gedurende een bepaalde periode juist op een aangewezen plek zijn, meestal zijn eigen woning.
- Een meldplicht. Hij moet zich op vaste momenten melden bij een aangewezen opsporingsambtenaar.
De maatregel kan voor hoogstens vijf jaar worden opgelegd en kan volgens het vijfde lid worden gecombineerd met straffen en met andere maatregelen. Zij komt dus naast een gevangenisstraf, taakstraf of boete, en niet in de plaats daarvan.
Meteen laten ingaan
Het vierde lid geeft de rechter de bevoegdheid te bevelen dat de maatregel dadelijk uitvoerbaar is, uit zichzelf of op vordering van de officier van justitie. Daarvoor moet er een serieuze vrees zijn voor herhaling van een strafbaar feit, of voor belastend gedrag richting een of meer aangewezen personen. Zonder die mogelijkheid zou een contactverbod pas werken als alle rechtsmiddelen zijn uitgeput, wat het slachtoffer in de tussentijd onbeschermd laat.
Verhouding tot andere verboden
Een gebieds- of contactverbod kan ook als bijzondere voorwaarde bij een voorwaardelijke straf worden gesteld; artikel 14c Sr noemt die mogelijkheden. Het verschil zit in het kader. Een voorwaarde hangt samen met een voorwaardelijke straf en een proeftijd, en bij schending kan die straf alsnog worden uitgevoerd. Deze maatregel staat op zichzelf, kan langer duren en kent een eigen sanctie bij overtreding: de vervangende hechtenis van artikel 38w Sr.
Een voorbeeld
Na een reeks incidenten rond een voormalige partner legt de rechter naast een straf een contactverbod op en een verbod om in de straat van het slachtoffer te komen, voor de duur van drie jaar. Hij beveelt dat de maatregel meteen ingaat, zodat het slachtoffer ook tijdens een eventueel hoger beroep beschermd is.
In de praktijk
Voor slachtoffers is dit een van de weinige instrumenten die rechtstreeks in het dagelijks leven bescherming bieden; het helpt om bij de officier van justitie concreet aan te geven welk gebied en welke vormen van contact het probleem vormen. Voor de verdachte is het belangrijk om precies te weten wat het verbod inhoudt, want overtreding heeft directe gevolgen. Zijn de grenzen van het gebied of de reikwijdte van het contactverbod onduidelijk of onwerkbaar, bijvoorbeeld omdat er kinderen of werk in het spel zijn, dan is dat een punt om op de zitting aan de orde te stellen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Moet een gebieds- of contactverbod worden gemotiveerd?
De vrijheidsbeperkende maatregel kan alleen worden opgelegd als dat strekt tot beveiliging van de maatschappij of tot voorkoming van het opnieuw begaan van strafbare feiten. Daaruit leidt de Hoge Raad af dat het hof moest motiveren waarom het de maatregel oplegde. Omdat elke motivering ontbrak, is de uitspraak wat de strafoplegging betreft vernietigd.
-
Hoe precies moet het verboden gebied worden omschreven?
De maatregel kan inhouden dat de verdachte wordt bevolen zich niet in een bepaald gebied op te houden. De Hoge Raad oordeelt dat een verbod om zich 'rond de woning' van het slachtoffer op te houden in strijd is met de wet, omdat daarmee niet voldoende precies is omschreven binnen welk gebied de verdachte zich niet mag bevinden. De Hoge Raad doet de zaak zelf af en laat alleen het verbod staan om zich in de straat van die woning op te houden.
-
Wat geldt bij een vrijheidsbeperkende maatregel voor een jeugdige?
Tot de maatregelen van het jeugdstrafrecht hoort ook de vrijheidsbeperkende maatregel. De Hoge Raad beslist dat wat hij over die maatregel en over het bevel tot dadelijke uitvoerbaarheid daarvan heeft overwogen, ook geldt als zij aan een jeugdige of jongvolwassene wordt opgelegd, met dit verschil dat dan vervangende jeugddetentie en geen vervangende hechtenis kan worden toegepast. Bij het formuleren van de maatregel en bij het vaststellen van de maximale duur van die vervangende jeugddetentie moet rekening worden gehouden met de jeugdige leeftijd.
-
Wat moet de rechter motiveren bij dadelijke uitvoerbaarheid?
De rechter kan bevelen dat de vrijheidsbeperkende maatregel dadelijk uitvoerbaar is, in afwijking van de regel dat een uitspraak pas na onherroepelijk worden wordt uitgevoerd. De Hoge Raad oordeelt dat de rechter dan in zijn motivering moet laten blijken dat aan de wettelijke voorwaarden voor dat bevel is voldaan, gelet op de gevolgen die onmiddellijke uitvoering voor de veroordeelde heeft. Dat hij daarbij ook een nog niet onherroepelijke eerdere veroordeling mag meewegen, volgt uit de tekst van de wet; de klacht daarover faalde en het beroep is verworpen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.