Boek 2 Artikel 333k (2:333k BW)

Bij een fusie over de grens dreigt het verlies van verworven medezeggenschapsrechten: een vennootschap verhuist naar een land met een lichter stelsel en de invloed van werknemers op de samenstelling van het bestuur of het toezicht verdampt. Dit artikel voorkomt dat. Het knoopt aan bij de begrippen van de Wet rol werknemers bij Europese rechtspersonen en bepaalt wanneer er over medezeggenschap moet worden onderhandeld.

De hoofdregel en de uitzondering

In beginsel geldt voor de verkrijgende vennootschap het medezeggenschapsstelsel van de lidstaat waar zij haar statutaire zetel heeft. Daarop bestaan drie doorbrekingen, ontleend aan het stelsel van de Europese vennootschap:

• Omvang — als bij ten minste één fuserende vennootschap in de zes maanden vóór de neerlegging of openbaarmaking van het fusievoorstel gemiddeld vier vijfde van de nationale drempel voor medezeggenschap aan werknemers werkzaam was.
• Niveau — als het recht van het land van de verkrijger niet ten minste hetzelfde niveau van medezeggenschap biedt, gemeten naar het aantal werknemersvertegenwoordigers in het bestuur, in het toezichthoudend orgaan, in commissies daarvan of in het orgaan dat over de winstbepalende onderdelen gaat.

- Gelijke behandeling — als dat recht werknemers van vestigingen in andere lidstaten niet dezelfde medezeggenschapsrechten geeft als de werknemers in het land van de zetel.

De onderhandelingen

Doet een van die gevallen zich voor, dan stellen de fuserende vennootschappen zo snel mogelijk na de openbaarmaking van het voorstel een bijzondere onderhandelingsgroep in: een vertegenwoordiging van de werknemers uit de betrokken landen. Zij sluiten met die groep een schriftelijke overeenkomst over de medezeggenschap. De onderhandelingen beginnen bij de eerste vergadering van die groep en mogen zes maanden duren; in gezamenlijk overleg kan die periode worden verlengd tot ten hoogste een jaar, gerekend vanaf datzelfde beginmoment. De onderhandelingsgroep kan ook besluiten niet te onderhandelen of de onderhandelingen te beëindigen. Daarvoor is een meerderheid van twee derde van haar leden nodig, die tevens twee derde van de werknemers vertegenwoordigen en uit ten minste twee lidstaten afkomstig zijn. Gevolg is dat het gewone stelsel van het land van de zetel gaat gelden.

Wat als er geen overeenkomst komt

Voor dat geval kent de wet referentievoorschriften: een standaardregeling die van rechtswege gaat gelden bij een verkrijgende vennootschap met haar zetel in Nederland. Daarvoor moet aan twee dingen tegelijk zijn voldaan. Ten eerste moet de medezeggenschap die vóór de inschrijving bij een of meer fuserende vennootschappen gold ten minste een derde van alle werknemers samen hebben bestreken; bleef de dekking daaronder, dan moet de bijzondere onderhandelingsgroep tot toepassing besluiten. Ten tweede moet ofwel tussen de fuserende vennootschappen en die groep overeenstemming over die toepassing bestaan, ofwel binnen de onderhandelingstermijn geen overeenkomst tot stand zijn gekomen terwijl de vennootschappen met toepassing instemmen en de groep niet heeft besloten van onderhandelen af te zien. De algemene vergadering van een fuserende vennootschap kan bovendien meteen besluiten van onderhandelingen af te zien, mits bij ten minste één van de vennootschappen al medezeggenschap gold; dan gelden die standaardvoorschriften vanaf de inschrijving van de fusie.

De rol van de algemene vergadering en de statuten

Is de verkrijgende vennootschap Nederlands, dan komt de uitwerking van de medezeggenschap in haar statuten te staan. De algemene vergadering mag aan haar fusiebesluit de voorwaarde verbinden dat zij die regeling zelf goedkeurt, en kan daarbij meteen machtiging geven om de statuten aan te passen. Zo houdt zij grip op de uitkomst van de onderhandelingen.

Neemt de verkrijgende vennootschap binnen vier jaar na de fusie deel aan een nieuwe omzetting, fusie of splitsing, binnen of over de grens, dan gelden deze regels opnieuw. Daarmee wordt voorkomen dat het bereikte resultaat kort daarna alsnog wordt weggeorganiseerd via een tweede stap. Verder moet de vennootschap haar werknemersvertegenwoordigers, of bij gebreke daarvan haar werknemers, laten weten of zij voor de standaardvoorschriften kiest of een onderhandelingsgroep instelt, en hen daarna onverwijld over de uitkomst informeren.

In de praktijk

Voor werknemers en de ondernemingsraad is dit het artikel dat bepaalt of hun invloed op de top van de onderneming behouden blijft. Voor het bestuur is het vooral een tijdvraag: een onderhandelingstraject van zes maanden of langer moet in de planning van de fusie zitten, want de notaris kijkt bij zijn verklaring of de procedure in gang is gezet.