Boek 2 Artikel 108a (2:108a BW)

Als het vermogen van een naamloze vennootschap wegzakt, mag dat geen zaak van het bestuur alleen blijven. Dit artikel verplicht tot een algemene vergadering zodra het eigen vermogen is gedaald tot de helft of minder van het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal. Op die vergadering wordt besproken welke maatregelen zo nodig moeten worden genomen.

Wanneer de plicht ontstaat

De termijn van drie maanden gaat lopen op het moment dat het voor het bestuur aannemelijk is dat het eigen vermogen tot of onder de grens is gedaald. Dat moment kan op elk tijdstip in het boekjaar vallen, bijvoorbeeld nadat een grote afnemer wegvalt of een voorziening moet worden getroffen.

Het gaat om een vergelijking van twee grootheden. Aan de ene kant het eigen vermogen: wat er na aftrek van de schulden overblijft. Aan de andere kant het gestorte en opgevraagde deel van het kapitaal: het bedrag dat aandeelhouders daadwerkelijk hebben ingelegd of moeten inleggen. Zakt het eerste tot de helft of lager van het tweede, dan is de drempel bereikt.

Wat er op die vergadering gebeurt

De wet schrijft geen uitkomst voor. Er hoeft geen besluit te worden genomen en er hoeft geen herstelplan te worden vastgesteld; wat moet gebeuren is dat de aandeelhouders bij elkaar komen om te bespreken welke maatregelen nodig zijn. Dat kan uitmonden in een kapitaalstorting, in een reorganisatie, in het aantrekken van een investeerder, of in de conclusie dat voortzetting niet verantwoord is.

• Wanneer: binnen drie maanden na het moment waarop de daling voor het bestuur aannemelijk werd.
• Wat op de agenda staat: de vermogenstoestand en de maatregelen die zo nodig moeten worden genomen.

- Wat de wet niet eist: een bepaalde uitkomst of een verplicht besluit.

De oproeping

Deze verplichting geldt voor de naamloze vennootschap. De bijeenroeping zelf verloopt volgens de gewone regels over het oproepen van een algemene vergadering, met de daarvoor geldende termijnen; het bestuur moet daar bij het plannen binnen de drie maanden rekening mee houden.

Een voorbeeld. Een nv verliest halverwege het jaar haar grootste opdrachtgever en moet een fors verlies nemen. In augustus wordt het bestuur duidelijk dat het eigen vermogen onder de helft van het gestorte en opgevraagde kapitaal is gezakt. Uiterlijk in november moet er dan een algemene vergadering zijn geweest waarin dit is besproken. De gewone jaarvergadering in het voorjaar valt buiten die termijn.

In de praktijk

Voor een bestuurder betekent dit: leg vast op welk moment duidelijk werd dat de drempel was bereikt, en zorg dat binnen drie maanden een vergadering wordt gehouden, met een oproeping, een agenda en een verslag. Voor een aandeelhouder is dit het artikel dat hem het recht geeft tijdig te horen dat het eigen vermogen van zijn vennootschap sterk is gedaald, in plaats van het pas bij de jaarrekening te vernemen.