Boek 2 Artikel 292 (2:292 BW)

Wie kan de stichting binden tegenover de buitenwereld? Dit artikel geeft het antwoord, en het is een ander antwoord dan op de vraag wie intern iets mocht beslissen. De hoofdregel is eenvoudig: het bestuur vertegenwoordigt de stichting, voor zover uit de wet niets anders volgt. Daarnaast biedt de wet ruimte om die bevoegdheid in de statuten anders in te richten.

Wat de statuten kunnen regelen

• Bevoegdheid van afzonderlijke bestuurders. De statuten kunnen naast het bestuur als geheel ook een of meer individuele bestuurders bevoegd maken, bijvoorbeeld de voorzitter en de penningmeester.
• Gezamenlijk optreden. Zij kunnen bepalen dat een bestuurder alleen samen met een of meer anderen mag vertegenwoordigen; de bekende regel van twee handtekeningen.

- Anderen dan bestuurders. Ook aan personen buiten het bestuur kan vertegenwoordigingsbevoegdheid worden toegekend, bijvoorbeeld aan een directeur die geen bestuurder is.

Onbeperkt en onvoorwaardelijk

De bevoegdheid die het bestuur of een bestuurder toekomt, is onbeperkt en onvoorwaardelijk, tenzij de wet anders bepaalt. Dat is de kern van de bescherming van derden. Een interne afspraak dat de penningmeester boven een bepaald bedrag eerst toestemming moet vragen, of een bestuursbesluit dat ontbreekt, maakt de overeenkomst niet ongeldig. De stichting is gebonden en zal het intern moeten oplossen. Alleen een beperking of voorwaarde die de wet zelf toelaat of voorschrijft, telt naar buiten toe mee, en zo'n beperking kan uitsluitend door de stichting worden ingeroepen, niet door de wederpartij.

Waar de wet wel een grens trekt

Die uitzondering is bij de stichting geen theorie. Voor het kopen, verkopen of bezwaren van registergoederen en voor borgstellingen en andere zekerheden voor schulden van anderen geldt dat het bestuur die bevoegdheid alleen heeft als de statuten haar geven, en die grens werkt op grond van artikel 2:291 BW ook door in de vertegenwoordiging, tenzij de statuten anders bepalen. Bij zulke handelingen moet een wederpartij dus wel degelijk in de statuten kijken.

Een voorbeeld. Een penningmeester van een sportstichting bestelt zonder overleg met de andere bestuurders voor twintigduizend euro aan materiaal. Geven de statuten hem zelfstandige vertegenwoordigingsbevoegdheid, dan is de stichting gebonden, hoe boos de rest van het bestuur ook is. Zeggen de statuten dat hij alleen samen met de voorzitter mag tekenen, dan is dat een beperking die uit de statuten en het handelsregister blijkt en kan de leverancier zich daar niet zomaar aan onttrekken.

In de praktijk

Zorg dat de vertegenwoordigingsregeling in de statuten en de inschrijving in het handelsregister met elkaar overeenkomen; wie zaken doet met een stichting kijkt daar als eerste. Werk intern met een duidelijke procuratieregeling voor bedragen en soorten uitgaven, maar besef dat zo'n interne regel de stichting naar buiten niet beschermt. En wees extra alert bij vastgoedtransacties en zekerheden, want juist daar kan een gebrek in de bevoegdheid wél tegen de wederpartij werken.