Boek 2 Artikel 359a (2:359a BW)

Dit artikel bakent af op wie de volgende bepalingen van toepassing zijn. De regels over het openbaar bod zijn geschreven voor de beursvennootschap: de vennootschap waarvan de aandelen worden verhandeld op een gereglementeerde markt in de zin van de Wet op het financieel toezicht. Voor de gewone besloten vennootschap of voor een nv met een handvol aandeelhouders spelen ze dus geen rol.

Wat een gereglementeerde markt is

Een gereglementeerde markt is een handelsplatform waarop effecten openbaar worden verhandeld, met vergunning en toezicht; de klassieke effectenbeurs is er het voorbeeld van. De wet gebruikt die term niet in algemene zin, maar verwijst naar de omschrijving in de Wet op het financieel toezicht, en die reikt niet verder dan platforms binnen de Europese Economische Ruimte. Een vennootschap die alleen daarbuiten een notering heeft, valt dus niet onder deze afdeling. Is zij wel tot zo'n markt toegelaten, dan staat het publiek vrij haar aandelen te verwerven en kan een buitenstaander in beginsel op het hele kapitaal een bod doen. Precies daarvoor zijn deze bepalingen geschreven: zij bepalen wat de vennootschap dan nog mag doen en wat een geslaagde bieder kan afdwingen.

De uitzondering voor beleggingsinstellingen

Niet elke beursgenoteerde entiteit valt eronder. De afdeling geldt niet voor de beleggingsmaatschappij of de maatschappij voor collectieve belegging in effecten waarvan de deelnemers hun rechten van deelneming op eigen verzoek kunnen laten inkopen of terugbetalen ten laste van het vermogen van de instelling. Bij zo'n open beleggingsinstelling stapt de belegger er zelf uit wanneer hij wil; overname van de zeggenschap speelt er niet op dezelfde manier als bij een gewone onderneming.

Certificaten tellen mee

Het tweede lid trekt de kring bewust ruimer dan alleen de aandeelhouder. Een certificaat van een aandeel dat met medewerking van de vennootschap is uitgegeven, geldt in deze afdeling als een aandeel, en de certificaathouder geldt als aandeelhouder. Een certificaat is het bewijsstuk dat iemand economisch gerechtigd is tot een aandeel dat juridisch door een administratiekantoor wordt gehouden; het stemrecht ligt dan bij dat kantoor.

Zonder deze gelijkstelling zou de regeling makkelijk te omzeilen zijn. Certificering is bij beursvennootschappen een gebruikelijke constructie, en wie certificaten houdt, draagt het volle economische risico van de onderneming. Dat hij formeel geen aandeelhouder is, mag dan niet in de weg staan aan de bescherming die deze afdeling biedt.

• Wel van toepassing — de vennootschap waarvan aandelen tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten.
• Niet van toepassing — de open beleggingsinstelling waarvan de deelnemingsrechten op verzoek worden ingekocht of terugbetaald.
• Gelijkgesteld — certificaten die met medewerking van de vennootschap zijn uitgegeven, en hun houders.

Een voorbeeld. Een technologiebedrijf met een notering aan de effectenbeurs heeft een deel van zijn aandelen ondergebracht bij een stichting administratiekantoor, dat daarvoor certificaten heeft uitgegeven met instemming van de vennootschap. Brengt een concurrent een bod uit, dan worden die certificaathouders voor de toepassing van deze afdeling behandeld als aandeelhouders: zij tellen mee bij de drempels en kunnen naar de ondernemingskamer stappen.

In de praktijk

Voor bestuurders van een beursvennootschap is dit het artikel dat bepaalt of de rest van de afdeling hen aangaat. Voor beleggers is vooral het tweede lid van belang: wie certificaten houdt, hoeft niet te vrezen dat hij buiten de regeling valt omdat het administratiekantoor de formele aandeelhouder is. Wie twijfelt of zijn certificaten met medewerking van de vennootschap zijn uitgegeven, vindt het antwoord in de administratievoorwaarden en de statuten.