Boek 2 Artikel 144a (2:144a BW)

Werknemers hebben belang bij de vraag wie toezicht houdt op het bestuur van hun onderneming. Dit artikel geeft de ondernemingsraad daarom een stem, zij het geen beslissende. Voordat een voorstel tot benoeming, schorsing of ontslag van een commissaris aan de algemene vergadering wordt voorgelegd, moet de raad de gelegenheid krijgen daarover een standpunt te bepalen.

Hoe de procedure loopt

De ondernemingsraad moet tijdig vóór de oproeping voor de algemene vergadering in de gelegenheid worden gesteld zijn standpunt te bepalen. Tijdig betekent hier: met genoeg ruimte om te vergaderen en zich een oordeel te vormen, niet een dag van tevoren. Vervolgens gaat het standpunt tegelijk met het voorstel naar de algemene vergadering, zodat aandeelhouders het bij hun afweging kunnen betrekken.

In de vergadering zelf mag de voorzitter van de ondernemingsraad, of een lid dat hij daarvoor aanwijst, het standpunt mondeling toelichten. De medezeggenschap krijgt zo een eigen plek in de aandeelhoudersvergadering, zonder dat de raad stemrecht heeft.

Geen vetorecht

Het gaat om een spreekrecht en niet om instemming. De algemene vergadering mag een kandidaat benoemen tegen de zin van de ondernemingsraad in. Sterker nog: ontbreekt het standpunt, dan tast dat de besluitvorming over het voorstel niet aan. Een benoeming of een ontslag blijft dus geldig, ook als de raad zich niet heeft kunnen uitspreken.

De bepaling is daarmee geen vrijblijvende aanbeveling: het bestuur hoort de ondernemingsraad die gelegenheid werkelijk te bieden. Wat de wet er niet bij geeft, is een stok achter de deur. Wordt de raad gepasseerd, dan verbindt dit artikel daaraan geen gevolg voor het besluit en kent het hem evenmin een eigen gang naar de rechter toe. Of naleving langs een andere weg kan worden afgedwongen, en zo ja hoe, is hier niet geregeld.

Welke ondernemingsraad

Ook de ondernemingsraad van een dochtermaatschappij telt mee, mits de werknemers van de vennootschap en de groepsmaatschappijen in meerderheid in Nederland werken. Zo wordt voorkomen dat een houdstermaatschappij zonder eigen personeel de regeling ontloopt.

• Meer dan één raad: dan oefenen de betrokken ondernemingsraden de bevoegdheid gezamenlijk uit; er komt dus één standpunt.
• Een centrale ondernemingsraad: is die voor de betrokken onderneming of ondernemingen ingesteld, dan komt de bevoegdheid alleen hem toe.

Een voorbeeld. Een nv is een houdstermaatschappij zonder personeel; al haar medewerkers zijn in dienst van twee Nederlandse werkmaatschappijen met elk een eigen ondernemingsraad. Wil de algemene vergadering een nieuwe commissaris benoemen, dan moeten die twee raden samen in staat worden gesteld één standpunt te formuleren, dat vervolgens met het voorstel meegaat.

In de praktijk

Voor het bestuur betekent dit dat de agenda van de aandeelhoudersvergadering eerder moet worden voorbereid: het traject met de ondernemingsraad kost tijd en moet vóór de oproeping zijn ingezet. Voor de ondernemingsraad is dit het moment om vragen te stellen over de deskundigheid en de onafhankelijkheid van een kandidaat, en om die vragen zichtbaar te maken in de vergadering.