Boek 2 Artikel 370 (2:370 BW)

Vorderingen zijn bedragen die de rechtspersoon nog van anderen te goed heeft. Behoren zij tot de vlottende activa, dan schrijft dit artikel voor hoe zij worden uitgesplitst en verlangt het bovendien dat per groep zichtbaar wordt welk deel niet binnen een jaar binnenkomt. Dat laatste is het echte inzicht van deze bepaling: niet elke vordering die onder de vlottende activa staat, is ook snel geld.

De groepen vorderingen

• Handelsdebiteuren — de openstaande facturen van klanten, meestal de grootste post.
• Vorderingen op groepsmaatschappijen — wat andere maatschappijen uit dezelfde groep nog moeten betalen.
• Vorderingen in deelnemingsverhoudingen — vorderingen op maatschappijen die in de rechtspersoon deelnemen of waarin hij deelneemt.
• Opgevraagde stortingen — bedragen die aandeelhouders moeten storten op geplaatst kapitaal en die zijn opgevraagd maar nog niet betaald.

- Overige vorderingen — met afzonderlijke vermelding van leningen en voorschotten aan leden of houders van aandelen op naam; effecten en liquide middelen vallen hier niet onder, die hebben een eigen post.

De looptijd van meer dan een jaar

Bij elk van deze groepen moet worden aangegeven tot welk bedrag de resterende looptijd langer is dan een jaar. Zonder die vermelding zou een langlopende lening aan een gelieerde partij meetellen als kortetermijnbezit, terwijl de onderneming er dit jaar niets aan heeft. Voor het oordeel over de liquiditeit — kan de rechtspersoon zijn rekeningen betalen? — is juist die splitsing bepalend. De vermelding hoort in de balans of in de toelichting daarop, en zij geldt voor elke groep afzonderlijk.

Geld dat binnen de eigen kring blijft

De wet verlangt eigen posten voor vorderingen op groepsmaatschappijen, voor vorderingen in een deelnemingsverhouding en voor de stortingen die bij de eigen aandeelhouders zijn opgevraagd. Daarnaast moeten binnen de restpost overige vorderingen de leningen en voorschotten aan leden of aan houders van aandelen op naam apart worden genoemd; die restpost zelf gaat juist niet over verbonden partijen. Telkens gaat het om geld dat de rechtspersoon tegoed heeft van iemand waarmee hij verbonden is. Zulke afspraken komen zelden op zakelijke afstand tot stand, en of het bedrag werkelijk binnenkomt hangt af van hoe het de rest van de groep of de aandeelhouder zelf vergaat. Voor schuldeisers van de rechtspersoon is dat wezenlijke informatie.

Een voorbeeld. Een groothandel heeft voor een aanzienlijk bedrag aan openstaande klantfacturen en daarnaast een rekening-courantvordering op de holding waarvoor aflossing pas over ruim een jaar is afgesproken. Beide staan onder de vlottende activa. Pas door de vermelding van de looptijd wordt duidelijk dat een groot deel van dat bezit dit jaar geen euro oplevert. Leent dezelfde groothandel geld uit aan iemand die aandelen op naam in haar houdt, dan moet dat bedrag binnen de overige vorderingen apart zichtbaar zijn. Of zo'n lening bij de vlottende of bij de vaste activa hoort, hangt volgens artikel 2:364 BW overigens niet af van het moment van aflossen maar van de bestemming: dient zij het bedrijf blijvend, dan staat zij onder de financiële vaste activa, waar artikel 2:367 BW eenzelfde afzonderlijke vermelding voorschrijft.

In de praktijk

Voor het bestuur is dit een concrete inrichtingseis: de debiteurenadministratie moet zo zijn opgezet dat looptijden per groep te bepalen zijn. Voor de accountant is de looptijdvermelding een vast controlepunt, en bij twijfel over inbaarheid speelt zij ook een rol in de beoordeling van de continuïteit. Voor aandeelhouders, leden en financiers geldt: kijk niet alleen naar het bedrag van de vorderingen, maar naar op wie ze bestaan en wanneer ze binnenkomen.