Boek 2 Artikel 334ii (2:334ii BW)

Normaal krijgen de aandeelhouders van een splitsende vennootschap aandelen in de vennootschappen die het vermogen verkrijgen. Dit artikel maakt een andere route mogelijk: de akte van splitsing kan bepalen dat zij aandeelhouder worden van een groepsmaatschappij van een verkrijgende vennootschap. Van die verkrijger zelf worden zij dan geen aandeelhouder. In de praktijk heet dat een driehoekssplitsing.

Waarom dit wordt gebruikt

Een concern wil een verkregen bedrijfsonderdeel vaak op een bepaalde plaats in zijn structuur hebben, terwijl de nieuwe aandeelhouders juist hogerop moeten instappen. De bezittingen en schulden landen bij de werkmaatschappij, terwijl de aandeelhouders een plaats krijgen in de tussenholding. Zonder deze bepaling zou daarvoor een splitsing plus een aandelentransactie nodig zijn; nu kan het in één akte.

De voorwaarde

Toekenning door een groepsmaatschappij mag alleen als zij het volledige geplaatste kapitaal van de verkrijgende vennootschap verschaft, zo nodig samen met een andere groepsmaatschappij. De toekennende vennootschap moet de verkrijger dus geheel in handen hebben, zodat de waarde die de nieuwe aandeelhouders krijgen gekoppeld blijft aan het vermogen dat is overgegaan. Op het besluit van de groepsmaatschappij zijn de regels over het splitsingsbesluit, over de vereiste meerderheid en over het bestuursbesluit van overeenkomstige toepassing: haar algemene vergadering is bevoegd, maar haar bestuur kan onder dezelfde voorwaarden als bij een verkrijgende vennootschap zelf besluiten, tenzij de statuten dat uitsluiten of aandeelhouders die samen ten minste een twintigste van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen tijdig om een algemene vergadering vragen.

De groepsmaatschappij telt mee als partij

De vennootschap die de aandelen toekent, geldt naast de verkrijgende vennootschap als partij bij de splitsing. Zij draagt de verplichtingen die op een verkrijgende rechtspersoon rusten: meewerken aan het voorstel, aan de toelichting, aan de neerlegging en aan de informatie voor aandeelhouders. De wet zondert daarbij bepalingen uit die niet op haar passen, zoals de regels over zekerheid voor schuldeisers en over aansprakelijkheid voor de schulden van de gesplitste vennootschap; die horen bij de vennootschap die het vermogen werkelijk verkrijgt. Spiegelbeeldig vervallen enkele verplichtingen voor de verkrijgende vennootschap, omdat die naar de toekennende vennootschap zijn verschoven. Voor de regels over inbreng na oprichting worden de verkrijging door de verkrijger en de toekenning door de groepsmaatschappij bovendien behandeld alsof één vennootschap beide deed.

Een voorbeeld. Een familiebedrijf brengt zijn productietak onder bij een groter concern. Dat concern bestaat uit een tussenholding met daaronder een werkmaatschappij. De productietak gaat naar de werkmaatschappij; de familie krijgt aandelen in de tussenholding, die alle aandelen in die werkmaatschappij houdt. Zo deelt de familie mee in het geheel in plaats van in één onderdeel.

In de praktijk

Voor de aandeelhouder van de splitsende vennootschap is de kernvraag waar hij terechtkomt en wat daar in zit: aandelen in een tussenholding hebben een ander risicoprofiel dan aandelen in de werkmaatschappij waarvan het vermogen komt. Het voorstel en de toelichting moeten daarover duidelijk zijn. Voor het bestuur betekent deze structuur dat er aan de verkrijgende kant twee vennootschappen zijn die elk een eigen besluit nodig hebben; of dat besluit door het bestuur of door de algemene vergadering wordt genomen, hangt af van de statuten en van een tijdig verzoek van aandeelhouders om een vergadering.