Boek 2 Artikel 98d (2:98d BW)

Aandelen in de nv in handen van een dochtermaatschappij

Een dochtermaatschappij mag voor eigen rekening geen aandelen nemen of doen nemen in het kapitaal van de naamloze vennootschap. Zulke aandelen mogen dochtermaatschappijen voor eigen rekening slechts verkrijgen of doen verkrijgen, voor zover de naamloze vennootschap zelf ingevolge de leden 1-6 van artikel 98 eigen aandelen mag verkrijgen.
Indien is gehandeld in strijd met het vorige lid, zijn de bestuurders van de naamloze vennootschap hoofdelijk aansprakelijk tot vergoeding aan de dochtermaatschappij van de verkrijgingsprijs met de wettelijke rente daarover van het tijdstip af waarop de aandelen zijn genomen of verkregen. Betaling van de vergoeding geschiedt tegen overdracht van deze aandelen. Een bestuurder behoeft de verkrijgingsprijs niet te vergoeden, indien hij bewijst dat het nemen of verkrijgen niet aan de naamloze vennootschap is te wijten.
Een dochtermaatschappij mag, a. nadat zij dochtermaatschappij is geworden, b. nadat de vennootschap waarvan zij dochtermaatschappij is, is omgezet in een naamloze vennootschap, of c. nadat zij als dochtermaatschappij aandelen in het kapitaal van de naamloze vennootschap om niet of onder algemene titel heeft verkregen, niet langer dan gedurende drie jaren samen met de naamloze vennootschap en haar andere dochtermaatschappijen meer van deze aandelen voor eigen rekening houden of doen houden dan een tiende van het geplaatste kapitaal. De bestuurders van de naamloze vennootschap zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de vergoeding aan de dochtermaatschappij van de waarde van de aandelen die zij te veel houdt of doet houden op het einde van de laatste dag van die drie jaren, met de wettelijke rente van dat tijdstip af. Betaling van de vergoeding geschiedt tegen overdracht van de aandelen. Een bestuurder behoeft de vergoeding niet te betalen, indien hij bewijst dat het niet aan de naamloze vennootschap is te wijten dat de aandelen nog worden gehouden.
Onder het begrip aandelen in dit artikel zijn certificaten daarvan begrepen.

Toelichting

Wat de vennootschap zelf niet mag, mag zij ook niet door een dochtermaatschappij laten doen. Dit artikel trekt de regels over eigen aandelen daarom door naar het concern: een dochtermaatschappij mag voor eigen rekening geen aandelen in het kapitaal van de naamloze vennootschap nemen of doen nemen, en verkrijgen mag zij die alleen voor zover de vennootschap zelf eigen aandelen had mogen verkrijgen.

Nemen mag nooit, verkrijgen soms

Het onderscheid tussen nemen en verkrijgen keert hier terug. Nemen is het aanvaarden van aandelen bij de uitgifte, met de stortingsplicht die daarbij hoort; dat is voor een dochtermaatschappij voor eigen rekening zonder meer verboden. Verkrijgen is het kopen van al bestaande aandelen; dat mag binnen dezelfde grenzen die voor de vennootschap zelf gelden op grond van artikel 2:98 BW, met de vermogenstoets, de machtiging en de overige voorwaarden die daar staan.

Aansprakelijkheid van de bestuurders van de nv

Is toch in strijd met deze regel gehandeld, dan zijn niet de bestuurders van de dochtermaatschappij aansprakelijk, maar die van de naamloze vennootschap zelf. Zij moeten hoofdelijk de verkrijgingsprijs aan de dochtermaatschappij vergoeden, met de wettelijke rente vanaf het moment waarop de aandelen zijn genomen of verkregen. De betaling gebeurt tegen overdracht van die aandelen: wie betaalt, krijgt de stukken.

Er is één ontsnapping, en die moet de bestuurder zelf waarmaken. Bewijst hij dat het nemen of verkrijgen niet aan de naamloze vennootschap is te wijten, dan hoeft hij de prijs niet te vergoeden. De bewijslast ligt dus bij hem, niet bij de vennootschap die hem aanspreekt.

De termijn van drie jaar

Ook hier geldt een overgangsperiode voor gevallen die niemand heeft gezocht. De klok gaat lopen op drie momenten: nadat een maatschappij dochtermaatschappij is geworden, nadat de moeder in een naamloze vennootschap is omgezet, of nadat de dochtermaatschappij aandelen in het kapitaal van de nv om niet of onder algemene titel heeft verkregen.

Vanaf zo'n moment mag de dochtermaatschappij, samen met de naamloze vennootschap en de andere dochtermaatschappijen, niet langer dan drie jaren voor eigen rekening meer dan een tiende van het geplaatste kapitaal aan die aandelen houden of doen houden. Wat zij aan het einde van de laatste dag van die drie jaren te veel houdt, moet worden afgerekend: de bestuurders van de naamloze vennootschap zijn hoofdelijk aansprakelijk voor vergoeding van de waarde daarvan aan de dochtermaatschappij, met de wettelijke rente, opnieuw tegen overdracht van de aandelen. Bewijst een bestuurder dat het niet aan de naamloze vennootschap te wijten is dat de aandelen nog worden gehouden, dan blijft hij buiten schot. Certificaten van aandelen tellen in dit artikel als aandelen.

Een voorbeeld. Een nv neemt een vennootschap over die toevallig al een pakket aandelen in haar koper hield. Dat pakket komt boven een tiende van het geplaatste kapitaal uit. Er is niets misgegaan, maar de klok loopt: binnen drie jaar moet het overschot weg. Blijft het liggen, dan krijgen de bestuurders van de nv de rekening.

In de praktijk

Voor een bestuurder van een moedermaatschappij is dit een reden om bij elke overname te controleren wat de over te nemen partij aan aandelen in de eigen groep houdt. Voor een aandeelhouder is dit de bepaling die voorkomt dat zeggenschap binnen het concern rondgaat over aandelen die economisch door de vennootschap zelf worden gedragen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.