Boek 2 Artikel 348 (2:348 BW)

Een enquête bij een bank, een verzekeraar of een andere onder toezicht staande instelling raakt meer dan alleen de betrokken partijen. Dit artikel regelt daarom een eenvoudige maar belangrijke handeling: de griffier stuurt een afschrift van het verzoekschrift ook naar de toezichthouder.

Om welke toezichthouders het gaat

De wet noemt drie instellingen: De Nederlandsche Bank, de Stichting Autoriteit Financiële Markten en de Europese Centrale Bank. Staat de rechtspersoon wegens het bedrijf dat hij uitoefent onder toezicht van een van hen, dan geldt de verplichting. Het gaat dus om het soort bedrijf, niet om de rechtsvorm: een bank, een verzekeraar, een beleggingsonderneming of een andere instelling die vergunningplichtig is.

• Wie stuurt: de griffier van de ondernemingskamer, niet de verzoeker.
• Wat: een afschrift van het verzoekschrift.

- Wanneer: naast de gewone verzending aan de betrokken partijen.

Waarom dit nodig is

De toezichthouder houdt zich bezig met de soliditeit van de instelling en met de bescherming van klanten, spaarders of polishouders. Een onderzoek naar het beleid, en zeker een onmiddellijke voorziening zoals de schorsing van een bestuurder of de overdracht van aandelen ten titel van beheer, kan daar direct op ingrijpen. Door de toezichthouder van meet af aan op de hoogte te stellen, kan die zijn eigen positie bepalen, zich als belanghebbende in de procedure melden en voorkomen dat twee trajecten langs elkaar heen lopen.

Wat het niet betekent

Dit artikel zelf maakt de toezichthouder geen partij en geeft hem geen stem in de beslissing over het onderzoek. Die beslissing neemt de ondernemingskamer zelfstandig, en het enkele feit dat er een afschrift is verstuurd maakt de enquête niet zwaarder of lichter. Het ontslaat de verzoeker evenmin van zijn eigen verplichtingen, zoals het vooraf kenbaar maken van zijn bezwaren aan bestuur en commissarissen. Verderop in de procedure heeft de instelling wel een eigen plaats: zij krijgt een exemplaar van het onderzoeksverslag (artikel 2:353 lid 2 BW), zij moet gelegenheid hebben gekregen zich te laten horen voordat de ondernemingskamer over gevraagde voorzieningen beslist (artikel 2:355 lid 4 BW), en zij ontvangt afschrift van de beschikkingen (artikel 2:358 lid 3 BW).

Een voorbeeld. Aandeelhouders van een kleine verzekeraar vragen een onderzoek omdat zij vermoeden dat de reserves te laag zijn vastgesteld. De griffier stuurt het verzoekschrift ook naar de toezichthouder, die al langer met de instelling in gesprek is. Die kan zich vervolgens in de procedure laten horen, zodat de ondernemingskamer bij haar beslissing weet welke maatregelen er al lopen.

In de praktijk

Voor verzoekers is dit vooral een gegeven om rekening mee te houden: het verzoek blijft niet binnen de kring van de vennootschap. Voor bestuurders van instellingen onder toezicht betekent het dat een conflict tussen aandeelhouders vrijwel automatisch de aandacht van de toezichthouder trekt, met alle gevolgen voor de relatie met die toezichthouder. Dat is een extra reden om geschillen op te lossen voordat zij bij de ondernemingskamer belanden.